تولی و تبری؛ دو واجب الهی از نگاه امام رضا (ع) | دوستی با اولیا و بیزاری از دشمنان
تولی و تبری؛ دو واجب الهی از نگاه امام رضا (ع) | دوستی با اولیا و بیزاری از دشمنان
#امام_رضا_علیه_السلام : «حُبُّ أولِياءِ اللّهِ تَعالى واجِبٌ، و كَذلِكَ بُغضُ أعداءِ اللّهِ وَ البَراءَةُ مِنهُم و مِن أئِمَّتِهِم».
⁙ «دوست داشتن اولياى خداوند متعال، واجب است، و همين طور نفرت داشتن از دشمنان خدا و بيزارى جستن از آنان و از پيشوايانشان».
📚 عيون أخبار الرضا عليهالسلام : ج٢ ص١٢٤
تحلیل مفهومی «تولی» و «تبری» به عنوان دو فریضه جدانشدنی:
امام رضا علیهالسلام در این روایت که شیخ صدوق در «عیون أخبار الرضا» (ج۲، ص۱۲۴) نقل کرده، دو اصل بنیادین در فرهنگ شیعه را واجب میشمارد: «حُبُّ أولِياءِ اللّهِ» (دوستی با اولیای خدا) و «بُغضُ أعداءِ اللّهِ وَ البَراءَةُ مِنهُم» (دشمنی با دشمنان خدا و بیزاری از آنان). از دیدگاه شیعه، «تولی» (دوستی با اهل بیت و پیروان راستینشان) و «تبری» (بیزاری از دشمنان خدا و رهبران کفر) دو روی یک سکهاند و ایمان بدون آنها کامل نمیشود.
قرآن کریم میفرماید: «قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ» (ممتحنه: ۴) – حضرت ابراهیم و یارانش به قوم خود گفتند: ما از شما بیزاریم. علامه طباطبایی در «المیزان» ذیل این آیه مینویسد: «تبری از دشمنان خدا، شرط تولی به اولیای اوست». نکته مهم آنکه حضرت علاوه بر بیزاری از خود دشمنان، بر بیزاری از «ائمه» و پیشوایان آنان نیز تأکید میکند؛ یعنی رهبران فکری و سیاسی جبهه باطل.
پیامدهای عملی و جایگاه آن در عصر غیبت:
این حدیث نشان میدهد که «محبت اهل بیت» صرفاً یک احساس قلبی نیست، بلکه «وظیفه شرعی واجب» است. در مقابل، «بغض اعداء الله» نیز واجب است؛ یعنی مؤمن نمیتواند نسبت به دشمنان خدا و رهبران آنان بیتفاوت باشد یا با آنان مدارا و سازش کند. امام باقر علیهالسلام میفرماید: «هل الدِّینُ إِلَّا الْحُبُّ وَ الْبُغْضُ» (الکافی، ج۲، ص۲۱۵) – آیا دین چیزی جز دوستی و دشمنی است؟
در عصر غیبت، مصداق «اولیاء الله» معصومان علیهم السلام و نائبان عام آنان (فقهای عادل) و مؤمنان صالح هستند و مصداق «اعداء الله» کسانی که با خدا و رسول و اهل بیت دشمنی میورزند، از جمله مستکبران جهانی و رژیم صهیونیستی و رهبران آن. بر اساس این روایت، یک مسلمان مؤمن موظف است ضمن اظهار محبت به اولیای الهی، از دشمنان خدا و سران کفر و طاغوت اعلام برائت کند و در قلب و عمل، مرز خود را با جبهه باطل مشخص نماید. این همان «جبهه حق و باطل» است که بدون آن، ایمان رنگ میبازد.