فرهنگی

جهان، همواره در آشوبِ مرزبندی‌های ساختگی، قبیله‌گرایی و انجمادِ فکری می‌سوخت؛ تا آن‌که پیام‌آور رحمت، غل‌وزنجیرهای جهل و بت پرستی را از دست‌وپای انسان گشود و نشان داد که «برادری»، سلوکی جمعی برای اقامهٔ قسط و رهایی از طاغوت‌های درون و بیرون است. 

دهه ها بعد، فرزندش جعفر بن محمد (ع)، در کوران هیاهوها و تفرقه‌ها، سنگر «عقلانیت، تبیین و آزاداندیشی» را بنا نهاد تا به ما بیاموزد، حقیقت در بستر خرد و گفت‌وگو شکوفا می‌گردد و وحدت برای ما یک «ضرورت وجودی» است. 

ما نیز پیوسته با همین تعالیمِ تعالی بخش، در این سال‌ها آموخته‌ایم که زخم‌های یک جامعه، جز با مرهم برادری، کار و فداکاری مشترک برای انسان ها التیام نمی‌یابد. 

دریافته ایم، آن گاه که دست‌هایمان برای گشودن گرهی از کار  دردمندان و ساختن سرنوشت ایرانِ عزیزمان به هم پیوند می‌خورد، حقیقتِ نبوت و امامت را در جان جامعه احیا کرده‌ایم.

میلاد رسولِ آزادی و دانایی، حضرتِ محمد مصطفی (ص) و احیاگر عقلانیت توحیدی، حضرت امام جعفر صادق (ع)، بر همگان مبارک باد.

در تازه‌ترین پیام رسمی، رهبر معظم انقلاب با صراحت اعلام کردند که هر رفتاری که به انسجام جمعی آسیب وارد کند، ممنوع است. این جمله کوتاه در بستر کنونی کشور که با تهدیدهای امنیتی و فشارهای نظامی روبه‌روست، معنایی راهبردی دارد.

مطالعات اجتماعی نشان می‌دهد وقتی جامعه‌ای وارد وضعیت جنگی یا بحران شدید امنیتی می‌شود، مقاومت آن در برابر شوک‌های روانی، رسانه‌ای و اجتماعی به پایین‌ترین سطح می‌رسد. در چنین فضایی، انسجام اجتماعی پس از توان دفاعی، نقش دومین سد محافظتی را بازی می‌کند. اگر این سد ترک بردارد، خطر فروپاشی درونی و موفقیت دشمن به شدت بالا می‌رود.

حال پرسش اصلی این است که چه عواملی می‌تواند این سرمایه جمعی را تضعیف کند؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد آسیب‌ها در سه دسته اصلی جای می‌گیرند:

۱. آسیب‌های ساختاری

این دسته به شیوه اداره کشور و چگونگی توزیع منابع و قدرت مربوط می‌شود. مهم‌ترین موارد آن عبارت‌اند از:

· بی‌عدالتی اجتماعی

· فقر و تنگنای معیشتی

· فساد و تبعیض نظام‌مند

۲. آسیب‌های فرهنگی و هویتی

این عوامل به تفاوت‌ها و تضادهای درون‌فرهنگی برمی‌گردد؛ مانند:

· تنش‌های قومی و مذهبی

· ناسازگاری در ارزش‌های بنیادین

· دوگانه‌سازی‌های کاذب، مثل «جنگ یا مذاکره»، «وفاق یا تندروی» و «سازش یا جنگ‌طلبی»

· احساس بی‌هویتی یا گسست از تعلق ملی

۳. آسیب‌های سیاسی و ارتباطی

این سطح به رابطه حاکمیت با گروه‌های اجتماعی و مدیریت افکار عمومی مربوط است:

· انتشار بی‌ضابطه اطلاعات و اخبار نادرست

· موضع‌گیری‌های تفرقه‌آمیز

· بزرگ‌نمایی ضعف‌ها و کاستی‌ها به جای ارائه راهکار و اقدام عملی برای حل مسئله

نکته مهم این است که انسجام ملی هرگز به معنای همسان‌سازی کامل یا حذف تفاوت‌ها نیست. انسجام یعنی جامعه توانایی مدیریت تفاوت‌ها را در چارچوب یک هدف مشترک داشته باشد. اگر تنوع به تضاد تبدیل شود، سرمایه اجتماعی فرو می‌ریزد.

از آنجا که جبهه آمریکایی-صهیونیستی در میدان نظامی به اهداف خود دست نیافته است، طبیعی است که در گام بعدی، انسجام ملی را نشانه بگیرد. بنابراین هرگونه اختلاف غیرموجه یا حتی اختلاف به ظاهر موجه می‌تواند به ابزاری برای شکستن این سد تبدیل شود. هوشیاری در برابر این تهدید، شرط ناکام ماندن دشمن در این مرحله است.

پیامبر اکرم(ص) فرمودند:

«وُدُّ الْمُؤْمِنِ لِلْمُؤْمِنِ فِي اللَّهِ مِنْ أَعْظَمِ شُعَبِ الْإِيمَانِ.»

منبع: الکافی، ج ۲، باب «الحب فی الله والبغض فی الله»، ح ۳. 

ترجمه:

محبت مؤمن نسبت به مؤمن، در راه خدا، از بزرگ‌ترین شاخه‌های ایمان است.

توضیح:

۱. محبت به مؤمنان، هنگامی که برای رضای خدا باشد، ارزش معنوی ویژه‌ای دارد.

۲. چنین محبتی انسان را به خیرخواهی، کمک و رفتار نیک با دیگران سوق می‌دهد.

۳. محبت الهی، فراتر از علاقه‌های شخصی و منافع دنیوی است.

۴. از نگاه اسلام، محبت و پیوند میان مؤمنان از نشانه‌های ایمان و زمینه‌ساز استحکام جامعه دینی است.

🔴متن پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به این 

هفته‌ی اوّل شهریور هر سال، مناسبتی است برای پرداختن به خدمات دولت جمهوری اسلامی ایران. امسال دولت جمهوری اسلامی ایران مفتخر است که ایّام هفته‌ی دولت، مقارن با ایّام ولادت با سعادت و پر برکت دو مولود ربیع‌الاوّل صلوات‌الله و سلامه‌علیهما و آلهما است. 

بنده در این فرصت به همه‌ی کارکنان و مدیران فعّال دستگاههای دولتی و به‌خصوص رئیس‌جمهور صادق و دلسوز دولت چهاردهم تبریک و خداقوّت میگویم. خصوصاً با توجّه به اقدامات شایسته‌ای که به‌رغم محدودیتها و دسیسه‌های گوناگون دشمن امریکایی ـ صهیونی و تشدید تحریمها و محاصره‌ها، در طول جنگ تحمیلی سوّم و پس از آن در مسیر تأمین کالاها و انواع خدمات مورد نیاز مردم، ترمیم نقاط مهمّ آسیب‌‌دیده و مدیریت انرژی صورت داده‌اند.

همچنین جا دارد یاد رؤسای جمهور شهید رجایی و رئیسی و نخست‌وزیر شهید باهنر و کارکنان و مدیران و وزرای شهید در ادوار مختلف دولت، و در رأس همه رهبر عظیم‌الشأن شهید که مدّت قریب به دو دوره متصدّی ریاست جمهوری بودند را گرامی داشته برای همه ایشان علوّ درجات و عنایات الهی را مسألت نمائیم. 

فرصت خدمت به مردم و اهداف جمهوری اسلامی، نعمت ارزشمندی است که باید آن را پاس داشت. در دوران کنونی و شرایط خطیر و پیچیده‌ای که وصول به «ایران هرچه قوی‌تر» با آن روبرو است، یکی از امور ضروری برای دستیابی به این هدف، علاوه بر تلاش شبانه‌روزی و ابتکار مستمر، تبیین و روایت قدرت و قوّت ایران و ملّت عزیز آن می‌باشد.

ضعف و نقص و کمبود، نیازمند روایت و برجسته‌سازی نیست؛ بلکه نیازمند برنامه‌ریزی و اقدام برای رفع و حلِّ مشکل است. گاه بیان صادقانه ضعف‌های خود در وقتی که دشمن به روحیّه نیاز دارد، کمک بزرگی به او است و ای بسا دلهای دوستان و همراهان را دچار نگرانی نموده و ایشان را سرگردان و متحیّر سازد. بلی، هرگاه شنونده‌ی این بیانهای صادقانه تنها مردم و دلسوزان ما باشند، اِشکال تقلیل می‌یابد. امّا قوّت و قدرت و نقاط مثبت به‌موجب آموزه‌ی قرآنیِ «و امّا بِنِعمَة ربِّکَ فَحَدِّث» نیازمند روایت و برجسته‌سازی است. 

مردم عزیز ایران که در شش‌ماه گذشته عیار حقیقی خود را در جلوه‌های مختلف جهاد با دشمن، حضور در میادین، انسجام و همدلی و همراهی خود آشکار نموده‌اند، شایسته و مستحقّ آن هستند که خدمتگزاری قوا و دستگاههای مسئول در جمهوری اسلامی در مسیر رسیدن به سطح مطلوب این نظام مقدّس و شأن والای ملّت مبعوث شده را حس نمایند. 

مسلّماً آنچه ذیلاً بیان میگردد در کانون برنامه‌های دولت خدمتگزار یا به نوعی در فهرست اهداف آن قرار دارد و ذکر آن در این مقام صرفاً‌ از باب یادآوری است. از جمله لزوم توجّه جدّی به زنجیره‌ی چالشهای اقتصادی ـ معیشتی از قبیل تورّم، بیکاری، مدیریت قیمتها و بازار کالا و خدمات و عنایت خاص به بعضی دیگر از عناصر حوزه‌ی اقتصاد از قبیل رشد، افزایش سرمایه‌گذاری و هدایت آن به سمت مفید و مورد نیاز، رونق تولید، اسقاط تدریجی دلار از تراز نقش آفرینی مهم و نهایتاً محور قرار دادن مجموعه سیاستهای اقتصاد مقاومتی است.

کلید اصلی در این زمینه برای حلّ همه‌ی این امور در عنوان تکیه‌ی هر چه بیشتر به تولید داخلی دیده میشود. البته برقراری حدّ کافی از وجود کالاهای عمومی و تخصّصی خود یک ضرورت قطعی است که با توجّه به آن، در مواردی که تولید داخل به حدّ کافی وجود نداشته باشد باید از واردات به‌طور صحیح و حکیمانه بهره برد.

طبعاً تشویق تولید و در عین حال مدیریت واردات و قیمت‌ها میتواند منتهی به وضعیتی گردد که لکّه‌های تیره‌ای که در صفحه‌ی اقتصاد کشور خودنمایی میکنند به‌تدریج کوچک و کوچک‌تر شود تا آنگاه که به‌کلّی محو گردد. در این صحنه، گرچه رفتار دشمن در جنگ و پس از آن بی‌تأثیر نیست ولی مدیریت هر چه هوشمندتر اجزاء این عرصه و یاری جستن در بعضی از موارد از آحاد مردم و در بعضی دیگر از متخصّصین و فناوران و به فعلیّت رساندن ظرفیت‌های نو، کشور را به سمت بسط امور و آبادانی رهنمون میشود. دشمن قسم‌خورده‌‌ی این ملّت، سعی میکند این‌طور القاء کند که مسیر آبادانی و پیشرفت از تبعیّت از او و خواسته‌های نابجایش میگذرد؛ در حالی که مشاهده‌ی آنچه او در ادوار گذشته حتّی سالها قبل از انقلاب اسلامی بر سر این کشور و منابع آن آورده، خلاف این را نشان می‌دهد.

«یک گام برای خدا بردارید …»

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ (محمد:۷) ای مؤمنان! اگر خدا را یاری کنید، خدا هم شما را یاری می کند و گام هایتان را محکم و استوار می سازد. خداوند در این آیه از یک سنت الهی پرده برمی‌دارد.

می فرماید: ای مؤمنان اگر برای یاری خداوند، گام بردارید؛ خداوند نیز متقابلا به شما کمک می‌کند. پرسش این است که آیا کمک کردن خداوند مانند کمک کردن ماست؟ پاسخ را در این آیه دنبال کنید: مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ ۗ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (بقره: ۲۶۱) مَثَل آنان که اموالشان را در راه خدا انفاق می کنند، مانند دانه ای است که هفت خوشه برویاند، در هر خوشه صد دانه باشد؛ و خدا برای هر که بخواهد چند برابر می کند و خدا بسیار عطا کننده و داناست.

پاسخ این است که اگر مؤمنان برای یاری دین خداوند یک گام بردارند، خداوند دست کم هفتصد گام و در برخی موارد تا چندین هزار گام به آنان کمک می‌کند. کدام تجارت در دنیا سراغ دارید که نظام بده بستان آن در این حد باشد؟ تازه خداوند در آخر آیه می فرماید که من از این هم بیشتر به شما کمک می کنم. اگر مؤمنان یک صدا و یکپارچه هر شب در خیابان‌ها برای یاری دین خدا حضور پیدا می‌کنند و از انقلاب و نظام و اسلام دفاع می‌کنند، مطمئن صد در صد باشند که خداوند برای سربلندی آنان، اتفاقاتی را رقم خواهد زد که در ذهن و ضمیر هیچ کسی نیاید. این وعده الهی است و یقین داشته باشید که تحقق پیدا خواهد کرد.

از این رو، هر چند این قانون برای یاری خداوند به صورت فردی نیز صادق است؛ اما در آیه به صورت جمع آمده است و نشانگر آن است که کمک کردن به خداوند به صورت جمعی و گروهی، بسیار مؤثرتر از کمک کردن فردی است و به همین اندازه، کمک کردن خداوند به مؤمنان نیز به مراتب بسیار بیشتر از کمک کردن خداوند به یک فرد مؤمن است.

امیدواریم خداوند به زودی زود، نصرت و یاری عظیمش را نصیب این ملت و مردم بفرماید، همچنان که تا امروز این نصرت الهی، بر این کشور و مردم سایه گستر بوده است، به طوری که در مقابل همه دشمنان، قد علم کرده است و یک گام از آرمان‌های الهی خویش، پا پس نکشیده است. به آبروی خون سید الشهدای ایران و شهیدان والامقام.