فرهنگی

حسینیه امام خمینی با حضور رهبر انقلاب

همزمان با شب عاشورای حسینی(ع)، مراسم عزادارای در حسینیه امام خمینی(ره) با حضور رهبر انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای و جمعی از قشرهای مختلف مردم برگزار شد.

در این مراسم حجت‌الاسلام مسعود عالی در سخنانی با اشاره به درس قیام امام حسین(ع) برای استقامت و ایستادگی در مقابل ظلم، ایران اسلامی را محور جبهه جهانی مقاومت با رهبری ولی امر مسلمین خواند و با اشاره به صهیونیزم جهانی به عنوان محور اصلی جبهه باطل، گفت: ملت ایران براساس آموزه‌های عاشورا، هیچگاه تسلیم جبهه باطل نخواهد شد؛ زیرا شعار «هیهات منا‌الذله» را سرمشق خود قرار داده است.

عبارت “مَثَلِی لَا یُبَایِعُ مِثْلَهُ” در کلام امام حسین (ع)  

پیشینه تاریخی و زمینه سخن کسی چون من با کسی چون یزید بیعت نمی‌کند.

- احضار امام حسین (ع) به دارالاماره: پس از مرگ معاویه در سال ۶۰ هجری، یزید نامه‌ای به ولید بن عتبه (والی مدینه) نوشت و دستور داد از امام حسین (ع) و عبدالله بن زبیر بیعت بگیرد. در صورت امتناع، فرمان قتل آنان صادر شد .  

- ملاقات با ولید: امام حسین (ع) با همراهی مسلح بنی‌هاشم به دارالاماره رفتند و در پاسخ به درخواست بیعت، فرمودند:  

 «إِنَّا أَهْلُ بَیْتِ النُّبُوَّةِ … وَیَزِیدُ رَجُلٌ فَاسِقٌ شَارِبُ الْخَمْرِ … مِثْلِی لَا یُبَایِعُ مِثْلَهُ»  

  ما خاندان نبوتیم… و یزید مردی فاسق، شرابخوار و قاتل نفس محترمه است؛ کسی مانند من با مانند او بیعت نمی‌کنید .

عبارت “مَثَلِی لَا یُبَایِعُ مِثْلَهُ” در کلام امام حسین (ع)  

پیشینه تاریخی و زمینه سخن کسی چون من با کسی چون یزید بیعت نمی‌کند.

- احضار امام حسین (ع) به دارالاماره: پس از مرگ معاویه در سال ۶۰ هجری، یزید نامه‌ای به ولید بن عتبه (والی مدینه) نوشت و دستور داد از امام حسین (ع) و عبدالله بن زبیر بیعت بگیرد. در صورت امتناع، فرمان قتل آنان صادر شد .  

- ملاقات با ولید: امام حسین (ع) با همراهی مسلح بنی‌هاشم به دارالاماره رفتند و در پاسخ به درخواست بیعت، فرمودند:  

 «إِنَّا أَهْلُ بَیْتِ النُّبُوَّةِ … وَیَزِیدُ رَجُلٌ فَاسِقٌ شَارِبُ الْخَمْرِ … مِثْلِی لَا یُبَایِعُ مِثْلَهُ»  

  ما خاندان نبوتیم… و یزید مردی فاسق، شرابخوار و قاتل نفس محترمه است؛ کسی مانند من با مانند او بیعت نمی‌کنید .

 دو دلیل انقلابی که تاریخ اسلام را تغییر داد

امام حسین(ع) در شرایطی که بیعت با یزید می‌توانست امنیت و مقام دنیوی را برایش به ارمغان آورد، با استواری بی‌نظیری گفت: حتی اگر در تمام جهان پناهی نداشته باشم، با یزید بیعت نخواهم کرد. این امتناع قهرمانانه، دو دلیل بنیادین داشت که هر کدام درس‌هایی فراموش‌نشدنی برای تاریخ بشریت شد:

 ۱. نجات اسلام از نابودی  

- بیعت با یزید یعنی مشروعیت بخشیدن به حکومتی فاسد که تمام ارزش‌های اسلامی را نابود می‌کرد.  

- امام در سخنرانی‌هایش هشدار داد:  

  وای بر اسلام وقتی امت به حاکمی مانند یزید گرفتار شود. 

- یزید نماد تحریف دین بود؛ کسی که اسلام را ابزار قدرت‌طلبی می‌دانست و با شرابخواری، قساوت و بی‌بندوباری آشکارا احکام الهی را زیر پا می‌گذاشت.

 ۲. مسئولیت الهی در قیام  

- این امتناع تنها یک انتخاب سیاسی نبود؛ پاسخی به فرمان خداوند بود.  

- در وصیت‌نامه تاریخی به برادرش محمد حنفیه تأکید کرد:  

 من برای احیای امر به معروف و نهی از منکر قیام می‌کنم و می‌خواهم سیره جدم رسول‌الله(ص) را زنده نگه دارم.  

- سکوت در برابر یزید به معنای همکاری با نظام ظلم بود و امام با این قیام، خط‌قرمز تمام مؤمنان را ترسیم کرد: بیعت با ظالم = نابودی دین.

 ۳. پیامدهای تاریخی امتناع 

- اگر امام بیعت می‌کرد:  

  ▪️ حکومت اموی به عنوان نظامی مشروع تثبیت می‌شد  

  ▪️ فساد سیستماتیک به نام اسلام جاودانه می‌گشت  

  ▪️ معیارهای الهی حکومت‌داری برای همیشه محو می‌شد  

- اما این قیام باعث:  

  ▪️ بیداری اسلامی در طول قرن‌ها  

  ▪️ شکل‌گیری جنبش‌های ضداستبدادی  

تفاوت‌های بنیادین امام حسین(ع) و یزید بن معاویه

با بررسی منابع تاریخی و تحلیلی، تفاوت‌های بنیادین امام حسین(ع) و یزید بن معاویه را می‌توان در چهار محور اصلی زیر خلاصه کرد:

 ۱. منشأ مشروعیت  

امام حسین(ع): مشروعیت را ذاتی و الهی می‌دانست. ایشان به عنوان فرزند پیامبر(ص) و امام معصوم، حق حکومت را از آنِ اهل بیت می‌شمرد و بیعت با یزید را تحقیر مقام خلافت اسلامی می‌دانست. در نامه‌ای به مردم کوفه تأکید کرد:  

من شما را به کتاب خدا و سنت پیامبر دعوت می‌کنم که اکنون متروک شده‌اند.  

یزید: قدرت را با زور، حیله و ارث‌گیری غیرشرعی به دست آورد. معاویه با نقض پیمان صلح امام حسن(ع) که انتقال موروثی خلافت را ممنوع کرده بود، یزید را جانشین کرد. این اقدام، بدعتی در نظام اسلامی محسوب می‌شد.  

۲. اخلاق فردی  

- امام حسین(ع): در منابع شیعه و سنی با توصیف‌هایی چون “سرور جوانان بهشت"، “چراغ هدایت” و “پایبند به احکام دین” شناخته می‌شود. حتی در دوران حکومت معاویه، هنگام اقتدا به مروان بن حکم (والی مدینه) به دلیل فسق او، نماز را قطع می‌کرد.  

- یزید: حتی تاریخ‌نگاران طرفدار امویان، شراب‌خواری، لهو و لعب و بی‌بندوباری او را پنهان نکرده‌اند. منابعی مانند طبری نقل می‌کنند که در مجلس او میمون‌بازی مرسوم بود و در روز عاشورا با سر بریده امام حسین(ع) شعرخوانی کرد.  

 ۳. هدف حکومت  

- امام حسین(ع): قیامش برای احیای سنت نبوی و مبارزه با انحرافات بود. در وصیت‌نامه‌اش به برادرش محمد حنفیه تصریح کرد:  

 هدفم امر به معروف و نهی از منکر و احیای سیره جدم رسول‌خدا(ص) است.  

یزید: حکومت را ابزاری برای تثبیت سلطنت اموی و ارضاء شهوات می‌دانست. به گفته مورخان، او در نامه‌ای به والی مدینه نوشت:  

 حسین را وادار به بیعت کن و اگر نپذیرفت، سرش را از تن جدا کن.

 ۴. رویکرد به دین  

- امام حسین(ع): نماینده اسلام ناب محمدی بود که دین را از تحریف نجات داد. در خطبه منا تأکید کرد حاکمانی که قرآن را مهجور کنند، مستحق عزل‌اند.  

- یزید: از دین برای توجیه قدرت سوءاستفاده می‌کرد. اگرچه ظاهرسازی دینی داشت (نماز می‌خواند)، اما به گفته منابع تاریخی، همزمان شراب می‌خورد و به مقدسات توهین می‌کرد. شاهد عینی این تناقض، شعر معروف او پس از واقعه کربلاست:  

  کاش پدرانم زنده بودند و می‌دیدند چگونه قبیله‌ای را با شمشیر درهم کوبیدم.  

- مسئولیت مستقیم یزید در کربلا: اسناد تاریخی (از جمله نامه‌های او به ابن زیاد) نشان می‌دهد دستور قتل امام از سوی یزید صادر شد، هرچند پس از واقعه برای حفظ وجهه، تظاهر به پشیمانی کرد.  

- تفاوت در میراث تاریخی: قیام امام حسین(ع) الهام‌بخش جنبش‌های ضداستبدادی شد، درحالی که یزید نماد سقوط اخلاقی حکومت‌ها گردید.