نهج البلاغه
📝حکمت 54 - ارزش عقل و ادب و مشورت
♻️ وَ قَالَ عليهالسلام لاَ غِنَى كَالْعَقْلِ وَ لاَ فَقْرَ كَالْجَهْلِ وَ لاَ مِيرَاثَ كَالْأَدَبِ وَ لاَ ظَهِيرَ كَالْمُشَاوَرَةِ
🔆 و درود خدا بر او، فرمود: هيچ ثروتى چون عقل، و هيچ فقرى چون نادانى نيست. هيچ ارثى چون ادب، و هيچ پشتيبانى چون مشورت نيست
خدایا! تو که سخنت همیشه حق است و وعدههای استوار. خودت فرمودی: «از بخششِ بینهایتم بخواهید، که من همواره مهربانم.» ای پروردگارم، شایسته نیست که ما را به درخواست فرمان دهی، اما از بخشش دریغ کنی. تو با عطاهایت به بندگانت کریمانه رفتار میکنی و با مهرت، رحمت را بر ما میبارانی.
خدایا! با زبانی تو را میخوانم که گناهش آن را ناتوان کرده، و با دلی نجوا میکنم که خطایش نابودش ساخته.
ای پروردگارم! با ترس و اشتیاق، امید و بیم، به درگاهت میآیم. وقتی به گناهانم مینگرم، شرمسار میشوم؛ اما وقتی به بخشندگیت فکر میکنم، امید زنده میشود. اگر مرا ببخشی، مهربانترینی و اگر کیفر دهی، ستم نکردهای.
خدایا! تنها دلیلِ جسارتم در دعا کردن، همین بخشندگیِ توست. در سختیها، تکیهگاهم رحمتِ بیپایانت است.
ای آقای من! به فضلت پناه آوردهام و از خشمَت به سوی رحمتت گریختهام. به وعدهات برای بخششِ کسی که به تو امید بسته، تکیه کردهام. من که هستم؟ ارزشم چیست؟ تنها به لطفت مرا ببخش و با گذشتت گناهم را بپوشان.
خدایا! عیبهایم را با پردهپوشی پنهان کن و با کرمت از سرزنشم چشمپوشی کن. اگر کسی جز تو از گناهم آگاه بود، آن را انجام نمیدادم. اگر از عذاب سریع میترسیدم، از آن دوری میکردم. اما میدانم تو بهترینِ پردهپوشانی و کریمترینِ کریمان. گناهان را با رحمتت میپوشانی و مجازات را با شکیباییات به تأخیر میاندازی.
ای دانای اسرار! به مهرت بسنده کردهام. مرا از دریای بخششت محروم مکن…
بسم الله الرحمن الرحیم
اللهمّ قَرّبْنی فیهِ الى مَرْضاتِکَ و جَنّبْنی فیهِ مِن سَخَطِکَ و نَقماتِکَ و وفّقْنی فیهِ لقراءةِ آیاتِکَ برحْمَتِکَ یا أرْحَمَ الرّاحِمین.
پروردگارا! در این روز پربرکت مرا به رضایت و خوشنودی خویش نزدیک کن و از خشم و عذاب خود برهان. به من لیاقتی عطا کن تا خاضعانه تسلیم تو شوم و تو را از هرچه به اندیشهام درآید بزرگتر دانم. خدایا! در این ماه توفیق تلاوت قرآن را بر من ارزانی دار تا چشمم به درخشش آیاتت منور شده، قلبم با هدایت کتابت تسکین یابد. به حق رحمتت. ای رحمکنندهترین رحمکنندگان آمین!
امام باقر علیه السلام فرمود: یکی از پیامبران بنی اسرائیل عبور می کرد، دید مرد مؤمنی در حال جان دادن است، ولی نصف بدنش در زیر دیواری قرار گرفته، و نیمی در بیرون دیوار است، و پرندگان و سگها بدن او را متلاشی کرده اند و می درند، از آنجا گذشت، در مسیر راه خود دید یکی از امیران ستمکار آن شهر مرده است، جنازه او را بر روی تخت نهاده اند و با پارچه ابریشم کفن نموده اند، و در اطراف تخت، منقل هائی نهاده اند که بوی خوش عودهای خوشبو از آنها برخاسته است.
آن پیامبر به خدا متوجه شد و عرض کرد: خدایا من گواهی می دهم که تو حاکم و عادل هستی و به کسی ظلم نمی کنی، این مرد ‘مرد اولی’ بنده تو است و به اندازه یک چشم به هم زدن، برای تو شریک نگرفته، مرگ او را آن گونه ‘با آن وضع رقت بار’ قرار دادی و این ‘امیر’ نیز یکی از بنده های تو است که به اندازه یک چشم به هم زدن به تو ایمان نیاورده است؟ ‘آن چیست و این چیست؟’
خداوند به او وحی کرد: ای بنده من! همان گونه که گفتی حاکم و عادل هستم و به کسی ظلم نمی کنم. آن ‘مرد اولی’ بنده من، نزد من گناهی داشت، مرگ او را با آن موضوع قرار دادم تا مجازات گناه او این گونه انجام گیرد، و وقتی که مرد، هیچ گونه گناهی در او بجای نماند، ولی این بنده من ‘امیر’ که کار نیکی در نزد من داشت، مرگ او را با چنین وضعی قرار دارم، تا پاداش کار نیک او را داده باشم و هنگام مرگ نزد من هیچگونه نیکی و طلب نداشته باشد.
📙 اصول کافی، جلد ۲ ، ص۴۴۶ ، باب عقوبه الذنب ، حدیث ۱۱
در کتاب کلیله و دمنه آمده است، دو موش پنیری پیدا کردند ، یکی گفت: من تقسیم می کنم، دیگری گفت، من تو را به عدالت قبول ندارم. آن موش گفت: حال که تو مرا قبول نداری من هم تو را قبول ندارم.
تصمیم گرفتند از گربه ای کمک بخواهند تا پنیر را تقسیم کند، نزد گربه رفتند، گربه پنیر را گرفت و دو نیم کرد و در ترازویی گذاشت. یک طرف سنگین تر بود از آن طرف خورد. طرف دیگر سنگین شد، از آن طرف خورد و… این قدر ادامه داد تا از پنیر دو تکه کوچک ماند. موش ها راضی شدند که دیگر تقسیم نکند. گربه خشمی گرفت و گفت: بعد این همه زحمت پس حق الزحمه من چی می شود؟!!!!
دو موش از ترس جان خود بدون این که از پنیر بزرگ مزه ای کرده باشند، دو دستی تحویل گربه داده برگشتند.
نتیجه اخلاقی این که، وقتی خود می توانیم مشکل خود را حل کنیم به دیگران که بالاتر هستند نسپاریم، چرا که دیگران نیز در این حل و فصل خیر خود را حساب خواهند کرد. اگر با همسر خود اختلافی داریم در داخل خانه حل کنیم چرا که هر چقدر مراجعه ما به افراد دیگر شود، احتمال حل شدن مشکل ما کمتر می شود.