فرهنگی

برای مورخان عجیب است که چرا بعد از تصمیم سیدالشهدا(ع) برای خروج از مدینه، کلامی از #عباس(ع) نقل نشده و او سخنی با حسین(ع) نگفته!

اما از سوی مقابل:

#محمدبن‌حنفیه، 

عبدالله‌بن‌زبیر، 

#عبدالله‌بن‌جعفر، 

عبدالله‌بن‌عمر، 

#عبدالله‌بن‌عباس 

و عبدالله‌بن‌مطیع، 

چقدر راه و چاه نشان امام‌شان دادند!

آه چقدر «عبدالله» در مقابل «أباعبدالله»!

حسین(ع) از #مقام_مشورت، عبور کرده و در #مقام_عزم ایستاده بود، اما عده‌ای همچنان به او مشورت میدادند که چه کند و چه نکند،

ولی دریغ از ذره‌ای عزم و حرکت، حال آنکه روز، روز عزم بود، عزم کربلایی شدن.

حسین(ع) راهش را انتخاب کرده و فقط به دنبال همراه می‌گشت:

«مَنْ كَانَ بَاذِلًا فِينَا مُهْجَتَهُ وَ مُوَطِّناً عَلَى لِقَاءِ اللَّهِ نَفْسَهُ فَلْيَرْحَلْ فَإِنِّي‌ رَاحِلٌ‌ مُصْبِحاً إِنْ شَاءَ اللَّه‌»

(منبع)

هان! بهوش باشيد كه هر كدام از شما آماده است تا در راه آرمان بلند ما قطره قطره خون قلبش را ايثار كند و جان خويش را در راه شهادت و ديدار خدا نثار نمايد، بر اوست كه بار سفر ببندد و همراهى ما را برگزيند؛ چرا كه من به خواست خدا و در پرتو مهر و لطف او بامداد فردا حركت خواهم كرد.

و عباس(ع) چه زیبا همراه ولیّ شد، مطیع او شد،

این است بصیرت نافذ عباس(ع).

ابوالفضل العباس، #قهرمان_میدان_اقامه_دین شد

و محمدبن حنفیه‌ها، عبرتی ابدی برای امروز ما.

کربلا رفتن و کربلایی شدن؛ تأملی بر دو گونه تشرف

در ادبیات زیارت، گاه جملاتی رواج می‌یابند که با وجود درخشش ظاهری، جامعیت و دقت مفهومی ندارند. یکی از این تعابیر نارسا، این باور است که «هر که به زیارت می‌رود، طلبیده شده است». این جمله، اگرچه دل‌نشین می‌نماید، اما با واقعیت و مبانی معرفتی سازگاری تام ندارد. سفر به کربلا، مکّه یا هر مکان مقدس دیگر، در بستر اراده، برنامه‌ریزی و فراهم شدن مقدمات سفر شکل می‌گیرد. نسبت دادن این سفرها صرفاً به یک طلب ازلی، کلیت ندارد و اسباب و اختیار انسان را نادیده می‌انگارد.

برای درک بهتر این نکته، کافی است به تمثیلی از مراسم حج بنگریم. در منابع روایی آمده است که در موسم حج، هیاهو و ازدحام فراوان است، اما حج‌گزاران راستین اندک‌اند: «ضَجیج فراوان هستند و حَجیج اندک» (بحار، ج ۴۶، ص ۲۶۱). این گزاره، تمایزی عمیق میان «حضور فیزیکی» و «تشرف معنوی» ترسیم می‌کند. این منطق به‌طور کامل در زیارت اربعین نیز جاری است. در مسیر کربلا، انبوه زائران دیده می‌شوند که مسافت را پیموده‌اند، اما چه‌بسا کربلایی‌شدگان در این میان اندک باشند. اینجا دیگر پای رفتن در میان نیست، سخن از «شدن» است.

این معنا تا بدان پایه عمیق است که در روایات، راهی برای زائرانی که از وصال ظاهری محروم‌اند، گشوده شده است. در نقل است که فردی به حضرت عرض کرد: فاصله‌ی ما تا کربلا بسیار دور است. حضرت پاسخ دادند: سه مرتبه بگو: «السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ، السَّلَامُ عَلَیْکَ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ»؛ اگر چنین کنی، برای تو زیارتی ثبت می‌گردد که هر زیارت، هم‌سنگ یک حج و یک عمره است (کامل‌الزیارات، صفحه ۲۸۷). این روایت به‌روشنی گواهی می‌دهد که زیارت، پیش از آنکه مقوله‌ای جغرافیایی باشد، حقیقتی قلبی و روحی است. از همین‌رو، چه بسیار افرادی که بدون تشرف ظاهری، زائر حقیقی می‌شوند و در مقابل، چه بسیار تشرف‌یافتگانی که هرگز طعم زیارت را نمی‌چشند. تاریخ نیز شاهد بوده است کسانی را که سر بر بالین رسول خدا می‌نهادند اما بوی بهشت را از فرسنگ‌ها استشمام نمی‌کردند، و در مقابل، مردمانی در یمن که با نبی‌الله محشور گشتند.

غرض از این تأمل، نفی ارزش پیمودن راه یا انکار برکات تشرف ظاهری نیست. برخی زیارت‌ها واقعاً جز طلب یار نیست و عشق، زائر را به حرکت وا می‌دارد. اما آنچه اهمیت دارد، فهم این دقیقه است که جمله‌ی «هر که به زیارت برود طلبیده شده است»، تعبیری جامع و کامل نیست. این آگاهی، بار سنگین غرور مقدس را از دوش می‌اندازد و نگاه ما را از کمیتِ حضور به کیفیتِ اتصال معطوف می‌کند. امید که در این مسلک، همگان از «کربلا رفته» بودن فراتر رویم و در زمره‌ی «کربلایی شده»ها قرار گیریم. چه زیبا زمزمه می‌کردند:

ای خدا ما را کربلایی کن

بعد از آن با ما هر چه خواهی کن

«فاش کردن ضعف‌ها» و «زبانِ بی‌مهار»

امیرالمؤمنین علی(ع) فرمودند:

▫️«کسی که مشکلات و بدحالی خود را آشکار سازد، به خواری تن داده است.

▫️و کسی که زبانش را بر خود امیر کند، خویش را خوار ساخته است.»

📚 تحف العقول، ص۲۰۱

گاهی یک سخنِ نابجا، خسارتی ایجاد می‌کند که جبران آن آسان نیست.

هم آنان که با حاشیه‌سازی، فشار و تحریک، فردی را به واکنش‌های احساسی سوق می‌دهند، خطا می‌کنند؛

و هم کسی که عنان خشم را از دست داده و سخنانی بر زبان می‌راند که مصلحت در بیان آن‌ها نیست، مسئول رفتار خویش است.

از نگاه امیرالمؤمنین(ع)، انسانِ حکیم، مالک زبان خویش است؛ نه اسیر آن.

زبانِ بی‌مهار، پیش از آنکه دیگران را آسیب بزند، شخصیت و اعتبار صاحب خود را فرسوده می‌کند.

«فرصت‌سوزی» یا «فرصت‌جویی»؟

در کربلا، همه دشمن امام حسین(ع) نبودند؛ بعضی‌ها فقط دیر تصمیم گرفتند…

🔹 طرماح بن عدی، مردی مؤمن و خیرخواه بود. به امام حسین(ع) رسید، اما رساندن آذوقه خانواده را بر یاری امام مقدم دانست. حضرت به او فرمودند:

«اگر قصد یاری ما را داری، شتاب کن.»

اما وقتی بازگشت، عاشورا به پایان رسیده بود…

🔹 در مقابل، حُرّ بن یزید ریاحی تا آخرین لحظات در جبهه مقابل ایستاده بود؛ اما وقتی حقیقت را شناخت، برخاست و تاریخ را تغییر داد.

🔹 هفهاف بن مهند نیز زمانی به کربلا رسید که امام حسین(ع) به شهادت رسیده بود و خیمه‌ها در حال غارت شدن بود؛ اما به جای حسرت خوردن، شمشیر کشید و جان خود را فدای اهل‌بیت(ع) کرد.

فرق انسان‌ها همیشه در «زود رسیدن» نیست؛ گاهی در «زود تصمیم گرفتن» است.

امیرالمؤمنین(ع) فرمودند:

«فرصت‌ها مانند ابر می‌گذرند؛ پس فرصت‌های خیر را غنیمت بشمارید.»

📚 نهج‌البلاغه، حکمت ۲۱

تاریخ، فقط با دشمنان حق ساخته نمی‌شود؛ گاهی با تعللِ دوستان حق نیز تغییر می‌کند.

امروز هم سؤال همان است:

حُرّ خواهیم بود، یا طرماح؟

مـشك بـرداشت كه سيـراب كـند دريـا را

رفـت تـا تـشنـگي‌اش آب كـند دريـا را

آب روشن شد و عكـس قـمر افتاد در آب

مـاه مي‌خواست كه مهتاب كند دريا را

تـشنه مي‌خواست ببيند لـب او را دريا

پس ننوشيد كه سيراب كند دريا را

كوفه شد، علقمه شق القمري ديگر ديد

ماه افتاد كه محراب كند دريا را

تـا خجالت بكشد، سرخ شود چهره ی آب

زخم مي‌خورد كه خوناب كند دريا را

نـاگهان موج برآمد كه رسيد اقيانوس

تـا در آغوش خودش خواب كند دريا را

آب مهـريه گُل بـود و اِلاّ خـورشيد

در توان داشت كه مرداب كند دريـا را

روي دست تو نديده است كسي دريادل

چون خدا خواست كه ناياب كند دريا را