فرهنگی

 نقدی بر انسداد باب نقد و بی‌خبری مردم از دیپلماسی

یک سوزن به خودمان بزنیم و یک جوالدوز به دیگران

🔹 از تندروی ها شاکی هستیم حق هم داریم اما کمی هم به علت های تندوری ها بپردازیم. 

1⃣ متاسفانه نتیجه برخی تحلیل ها اینست که چون فلانی برادرش آدم خوبی است و چون فلانی خودش رزمنده است و چون مسئولان هم خدمت گذارند منتقدین وضع کنونی دیپلماسی یک مشت آدم دگم هستند که بی خبر هم هستند و چه و چه….

به نظرم این انسداد باب علم و علمی را سعی نکنیم در عرصه سیاست و کشورداری جا بیاندازیم که نتیجه اش می شود حاکمیت های سلفی که هر کار سرانشان می کنند مردم می گویند مسئولان نظام حتما بهتر از ما می دانند.

2⃣ اگر دگماتیسم خطر است بفرمایید خطر دگماتیسم صاحبان قدرت بیشتر است یا خطر کسانی که هشتاد روز از زندگی خود زدند و به دنبال تحقق مطالبات رهبری هستند؟ 

3⃣ یکی از علت های عصبانیت مردم همین بی خبر گذاشتن مردم است. این درد است که برخی از این آقایان محترم دیپلماسی حتی یک شب با مردم نبودند با مردم حرف نزدند و مردم حرف میدان را از زبان دشمن شنیدند و متاسفانه آفت لالی دیپلماسی را ترامپ دارد با دروغگویی و قمپز در کردن ها پر می کند. 

4⃣ این که به مردم بگوییم شما چون خبر ندارید حرف نزنید خب این سوال پی می آید که مسئول بی خبری مردم کیست؟ آیا درست است که مردم بی خبر را تخطئه کنیم اما مسئولان بی خبری مردم را محترم بشماریم؟ آیا مردم حق دارند در حد امکان و اجازه اسرار نظامی و امنیتی و دیپلماتیک از واقعیات خبر داشته باشند یا نه؟

5⃣ در مجموع به نظرم به جای تخطئه کردن یکدیگر و اتهام تندروی و تحجر به همه کسانی که در خیابان از روی عصبانیت و تحقیر کاری می کنند و حرفی می زنند بد نیست این بازخوردها را به گوش مسئولان برسانیم تا بازخورد کارهای خودشان را ببینند.

۵ ویژگی اخلاقی امام هادی(ع)؛ از عبادت شبانه و ساده‌زیستی تا مهربانی و بخشش

💠 ویژگی های اخلاقی امام هادی علیه السلام

1⃣ عابدترین افراد بود: شبانگاه به ركوع می رفت و به سجده می افتاد و با صدایی محزون و غمگین می گفت:

خداوندا، این گناه کار پیش تو آمده و این نیازمند به تو روی آورده، خدایا، رنج او را در این راه بی پاداش مگذار! بر او رحمت آور و او را ببخش و از لغزش هایش درگذر..«1»

2⃣ ساده زیست بود: از دنیا چیزی در بساط زندگی نداشت. بنده ای وارسته از دنیا بود. در آن شبی که به خانه اش هجوم آوردند، او را تنها یافتند با پشمینه ای که همیشه بر تن داشت و خانه ای که در آن هیچ اسباب و اثاثیه چشم گیری دیده نمی شد.

کف خانه اش خاک پوش بود و بر سجاده حصیری خود نشسته، کلاهی پشمین بر سر گذاشته و با پروردگارش مشغول نیایش بود«2»

3⃣ عالم ترین افراد بود: یزداد نصرانی پزشک مخصوص دربار معتصم بود. چیرگی امام در دانش، به اندازه ای او را مجذوب خود کرده که در توصیف مقام علمی ایشان گفته بود:

اگر بنا باشد آفریده ای را نام ببریم که از جهان غیب آگاهی داشته باشد، او امام هادی علیه السلام خواهد بود. این سخن نتیجه تنها دیدار کوتاه او با امام بود«3»

4⃣ مهربان بود: من به سختی بیمار شدم و شبانه، پزشکی برای درمان من آوردند. او نیز دارویی برایم تجویز کرد. فردای آن روز هر چه گشتند، نتوانستند آن دارو را بیابند.

پزشک دوباره برای مداوای من آمد و دید حالم وخیم تر شده است، ولی چون دید دارو را به دست نیاورده ام، ناامیدانه از خانه ام بیرون رفت.اندکی بعد فرستاده امام هادی به خانه ام آمد. او کیسه ای در دست داشت که همان دارو در آن بود. آن را به من داد و گفت:ابوالحسن به تو سلام رساند و این دارو را به من داد تا برایت بیاورم. او فرمود:

آن را چند روز بخور تا حالت بهبود یابد. دارو را از دست او گرفتم و خوردم و چندی بعد به کلی بهبود یافتم«4»

5⃣ اهل بخشش بود: برای ابوالحسن علیه السلام گوسفندان بسیاری خریدم. سپس مرا خواست و از منزلش مرا به جایی برد که بلد نبودم و فرمود تا تمامی این گوسفندان را میان افرادی که خود دستور داده بود، پخش کنم «5»

🔸منابع:

📕1:ائمتنا، علی محمد علی دخیلّ، بیروت، دار مکتبة الامام الرضا، چاپ ششم، 1402 ق، ج 2، ص 257

📕2:اصول کافی ج 1، ص 502؛ بحار الانوار، ج 50، ص 211.

📕3:دلائل الامامة، ص 221.

📕4:روایتی بود از محمد بن علی از زید بن علی در كتاب الارشاد، ج 2، ص 433.

📕5:اصول کافی، ج 1، ص 498.

راز نیم‌قرن فتح جهان با دست خالی؛ چرا «روحیه شهادت» کلید گمشده تمدن اسلامی است؟

امام خمینی (ره) در این تحلیل تاریخی-اعتقادی، یک سؤال تمدنی بزرگ را مطرح می‌کنند: چرا مسلمانان صدر اسلام با وجود فقر مادی، نیمی از جهان متمدن آن روز را فتح کردند، اما مسلمانان امروز با وجود ثروت و تجهیزات، شکست‌خورده و ذلیلند؟

۱. فرمول پیروزی صدر اسلام: «شهادت را سعادت دانستن»

امام (ره) ریشه اصلی فتوحات شگفت‌انگیز صدر اسلام را نه در شمشیر و تجهیزات، که در یک «روحیه» خاص می‌بینند: «اینها شهادت را برای خودشان سعادت می‌دانستند» و «دنبال زندگی با ذلت نبودند».

این تحلیل دقیقاً منطبق بر آیه شریفه قرآن است که می‌فرماید: «قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ» (توبه: ۵۲)؛ بگو آیا شما برای ما جز یکی از دو نیکی [پیروزی یا شهادت] را انتظار دارید؟ در نگاه شیعه، شهادت پایان راه نیست، آغاز یک زندگی برتر است. این همان «عزت مؤمن» است که در حدیث امام رضا (ع) تحلیل کردیم. مؤمنِ صدر اسلام، مرگ در بستر را خسارت می‌دانست و مرگ در میدان جهاد را عید.

۲. راز سقوط تمدنی: از دست رفتن «قدرت ایمان» و «دلبستگی به مادیات»

امام (ره) سپس انگشت بر زخم کهنه امت می‌گذارند: «مسلمین کم‌کم آن قدرت ایمان را از دست دادند و وارد شدند در شئون دنیا و دلبستگی به همین مادیات».

این عارضه دقیقاً همان هشداری است که امیرالمؤمنین (ع) در حدیث «فریب آمال و اطماع» (غرر الحکم، ح ۶۲۲۲) دادند. وقتی عقل اسیر طمع شد، ایمان رنگ می‌بازد. همچنین این فرمایش، تفسیر عینی روایتی است که از امام باقر (ع) تحلیل کردیم که فرمودند: برخی شیعیان، به جای آنکه طلای سرخ (مقاوم در آتش) باشند، شیشه‌ای شده‌اند که در همان لحظه اول وسوسه می‌شکنند. دنیاطلبی، همان ویروسی است که «هادم لذات» (یاد مرگ) در حدیث پیامبر (ص) برای نابودی آن تجویز شده بود.

۳. امروزِ ما: تکرار تاریخ با جوانان شهادت‌طلب

امام (ره) سپس وعده و نوید می‌دهند که همان روحیه در ملت ایران زنده شده است: «جوان‌های برومندی… از من می‌خواهند که دعا کنم شهید بشوند».

ایشان این پدیده را «رمزی» می‌دانند که یک مشت انسانِ به‌ظاهر فاقدِ همه چیز را بر قدرت‌های شیطانی بزرگ پیروز می‌کند. این همان مصداق وعده الهی است که در قرآن آمده: «كَم مِّن فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ» (بقره: ۲۴۹). همچنین این پدیده، تحقق بخشی از «انجاز وعد» الهی و «نصرت» موعودی است که در دعای امام مهدی (عج) از خدا طلب کرده بودیم.

۴. نسخه نجات: تحول درونی، نه تجمعات بی‌روح

امام (ره) در پایان، صریحاً راهکار را «عمل» و «تحول باطنی» اعلام می‌کنند، نه برگزاری همایش‌ها و سخنرانی‌های بی‌اثر. ایشان دو محور اصلی برای این تحول مشخص می‌کنند:

· تحول از خوف به شجاعت: ترس از غیر خدا ریختن، که ثمره ایمان واقعی است.

· تحول از توجه به دنیا به ایمان به خدا: که همان گذر از «عقل جاهل فریب‌خورده» به «خرد مردان آزموده» (حدیث امام علی ع) است.

این دو، همان محتوای «استعداد للموت» (آمادگی برای مرگ) است که امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: کسی که واجبات را انجام دهد و محرمات را ترک کند، دیگر از مرگ نمی‌هراسد و اینجاست که «لا یبالی» (باکی ندارد) حاصل می‌شود. ملت و امتی که «لا یبالی» نباشد، همواره اسیر و ذلیل است.

—

💎 پیام نهایی برای مخاطب امروز

این بیانات امام خمینی (ره)، در امتداد همان سیره اهل بیت (ع) است. پیام ایشان به ما این است: اگر می‌خواهیم از ذلت نجات یابیم و تمدن اسلامی را احیا کنیم، نباید فریب زر و زور دنیا را بخوریم. جوانان عزیز، همان روحیه شهادت‌طلبی را که رمز فتح ایران و روم بود، زنده نگه دارید. هر مجلس و کنفرانسی که این روحیه را در ما نکشد، بی‌اثر و بی‌روح است. «منشأ همه پیروزی‌ها» بازگشت به همان ایمان ناب صدر اسلام و عمل صالح است.

📚 منبع اصلی متن: صحیفه امام خمینی (ره)، ج ۹، ص ۳۸ (بیانات در دیدار نمایندگان اردن و سودان، ۱۹/۴/۱۳۵۸).

نبردِ نرمِ آخرالزمان؛ التماس دعای سه‌گانه امام زمان (عج) برای اردوگاه منتظران

🌍 تفسیر دعا با رویکرد «فصل کربلایی» (تحلیل واژگانی و میدانی)

این دعا، فریاد همدردی امام است با ملتی که زیر فشار «بأس» (سختی) مخالفان قد علم کرده‌اند. امام (عج) سه خواسته قطعی دارند. هر سه خواسته، یک وجه از جنگ تمدنی آخرالزمان را هدف گرفته است:

«اللَّهُمَّ …أَكرِم أولِياءَكَ بِإِنجازِ وَعدِكَ، وبَلِّغهُم دَرَكَ ما يَأمُلونَهُ مِن نَصرِكَ، وَاكفُف عَنهُم بَأسَ مَن نَصَبَ الخِلافَ عَلَيكَ»

۱. «انجاز وعد»؛ کی انبار مهمات الهی گشوده می‌شود؟

امام نمی‌فرماید: «خدایا به ما وعده بده»، می‌فرماید: «خدایا وعده‌ای که داده‌ای را برسان». یعنی وعد و وعید تمام است. کلید انبار در دست توست.

· وعده چیست؟ همان که فریادش در هر عاشورایی طنین‌انداز است: «لَأُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ… وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً» (نور: ۵۵). وعده انتقال از خوف به امنیت، از اضطرار به تمدن.

· «اکرام» اولیاء: اینجا امام (عج) به ما یاد می‌دهد که «عزت» فقط در سایه «انجام وعده» است. اگر فرج برسد، مؤمنان عزیز می‌شوند؛ اگر نرسد، در غربت و فشار، ولی باز هم «اولیاء» هستند. نام «اولیاء» یعنی پرونده‌ات در نزد امام مختومه به سربلندی است.

۲. «بلغهم درک ما یأملونه»؛ آرزوی نصرت یا یاران قائم؟

واژه «یأملونه» (آرزو دارند) را اشتباه ترجمه نکنیم. این آرزوی رسیدن به پست و مقام نیست، «بلوغ نصرت» است. پیروزی شیرینِ نهایی.

· نکته کربلایی: یاران اباعبدالله (ع) در شب عاشورا «نصرت» را چشیدند، چون حسین (ع) فرمود: «من فردا شهید می‌شوم ولی یارانم بهترین یارانند». نصرتِ آخرالزمانی همان ثبات قدمی است که در کربلا دیدیم. امام (عج) می‌خواهد ما هم به همان درجه برسیم.

· «درک» (رسیدن): یعنی نصرت، یک مفهوم ذهنی نیست، یک حقیقت عینی است که باید «دریافت» شود.

۳. «واکفف عنهم بأس من نصب الخلاف علیک»؛ نبرد با سپاه خلاف

این خط، استراتژی دفاعی اردوگاه تشیع است. «نصب الخلاف» یعنی پرچم مخالفت با خدا را بلند کردن؛ همان کاری که جریان سفیانی، تکفیری‌ها و طاغوت‌های رسانه‌ای می‌کنند.

· «بأس» یعنی چه؟ فقط شمشیر نیست، جنگ شناختی، فقر اقتصادی، تحقیر فرهنگی، همه مصداق «بأس» (سختی و شدت) هستند.

· نکته راهبردی: امام (عج) از خدا نمی‌خواهد که مخالفان را نابود کند (که این وعده جای خود دارد)، بلکه می‌خواهد «بأس» (تهدید بالفعل) آنان را از ما دور کند. این یعنی دعای امام (عج) چتر دفاعی ما در برابر تیرهای زهرآگین دشمن است.

این دعا را دست کم نگیرید. امام زمان (عج) در این فراز، تکلیف ما را روشن کرده است: اولاً منتظر «انجاز وعده» باشیم و با گناه، تحقّقش را عقب نیندازیم. ثانیاً بدانیم سقف آرزویمان فقط «نصرت» و مبارزه باشد. ثالثاً مطمئن باشیم در میدان سخت «بأس» مخالفان، اگر ولیّ خدا پشتیبان باشد، هیچ ضربه‌ای کارگر نیست.

این است ترجمه میدانی «إنَّ حِزبَ اللهِ هُمُ الغالِبون» در عصر اینترنت و موشک.

📚 منبع اصلی: مهج الدعوات و منهج العبادات، سید علی بن طاووس، ص ۹۰.

📚 منابع تکمیلی: صحیفه مهدیه (جواد قیومی) | مفاتیح الجنان (شیخ عباس قمی)، دعاهای معتبر مهدوی.

از امیرالمؤمنین (ع) پرسیده شد «استعداد موت» (آمادگی برای مرگ) چیست؟ ایشان در پاسخ، یک مثلث نجات‌بخش ترسیم فرمودند که ریشه در قرآن و سنت دارد:

«أَدَاءُ الْفَرَائِضِ، وَ اجْتِنَابُ الْمَحَارِمِ، وَ الِاشْتِمَالُ عَلَى الْمَكَارِمِ»

(انجام واجبات، ترک محرّمات، و داشتن اخلاق و خوی‌های نیک.)

سپس فرمودند: «ثُمَّ لَا يُبَالِي أَ وَقَعَ عَلَى الْمَوْتِ أَمْ وَقَعَ الْمَوْتُ عَلَيْهِ»

(سپس [با این کارها] باکی ندارد که او به سراغ مرگ رود یا مرگ به سراغش آید.)

۱. گام اول؛ «أداء الفرائض» (ادای دِینِ بندگی)

واجبات، حقوق ثابت خدا بر گردن بندگان است. نماز، روزه، خمس، زکات و حج، ستون‌های خیمه اسلامند. امیرالمؤمنین (ع) در جایی دیگر می‌فرمایند: «أَدُّوا الْفَرائِضَ إِلَى اللَّهِ يُؤَدِّكُمْ إِلَى الْجَنَّةِ» (واجبات الهی را ادا کنید تا شما را به بهشت برساند).

· چرا أدای واجب، آمادگی برای مرگ است؟ چون انسان با انجام واجبات، عملاً بدهی قطعی خود به خدا را می‌پردازد. کسی که نمازش را اول وقت و با حضور قلب می‌خواند، هنگام مرگ ترسی از قطع شدن این مکالمه عاشقانه ندارد، چون می‌داند به زودی از پشت پرده غیب، بی‌واسطه با محبوب سخن خواهد گفت. این همان «عزّت مؤمن» است که مرگ برایش آغاز وصل است، نه پایان فُرقَت.

۲. گام دوم؛ «اجتناب المحارم» (تطهیر روح از سموم)

ترک گناه (ورع) در مکتب اهل بیت (ع) از اهمیت بالایی برخوردار است. امام صادق (ع) می‌فرمایند: «لا تَنْظُرُوا إِلَى طُولِ رُكُوعِ الرَّجُلِ وَ سُجُودِهِ، وَ لَكِنِ انْظُرُوا إِلَى صِدْقِ حَدِيثِهِ وَ أَدَاءِ أَمَانَتِهِ وَ وَرَعِهِ» (به رکوع و سجود طولانی افراد نگاه نکنید، بلکه به راستگویی، امانتداری و پرهیز از گناهشان بنگرید).

· چرا ترک حرام، نیمی از آمادگی است؟ گناه مانند زهر تدریجی، روح را بیمار و از خدا دور می‌کند. شخص گنهکار از مرگ می‌ترسد، چون مرگ برای او لحظه قطع لذت‌های حرام و ورود به دادگاه عدل الهی است. اما کسی که دامن خود را از حرام آلوده نساخته، مرگ را پایان غربت روح و بازگشت به وطن اصلی می‌داند.

۳. گام سوم؛ «الاشتمال علی المکارم» (آراستگی به اخلاق کریمانه)

سومین رکن، آراسته شدن به اخلاق نیکوست. «مکارم» جمع «مَکرُمَة» یا «مَکرُم» به معنای ارزش‌های والای انسانی است. پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكارِمَ الْأَخْلاقِ» (من برای تکمیل مکارم اخلاقی مبعوث شدم).

· چرا اخلاق نیک، آمادگی برای مرگ است؟ کسی که اهل مدارا، سخاوت، عفو و گشاده‌رویی است، سرمایه‌ای از محبت مردم و دعای خیر آنان را برای خود ذخیره می‌کند. حدیث «نخستین چیزی که در ترازوی اعمال می‌گذارند» (نفقه خانواده) نیز تأکیدی بر همین اخلاقمداری عملی است. شخص بداخلاق و تنگ‌نظر، در لحظه مرگ تنهاست، اما خوش‌اخلاق، محشور با فرشتگان رحمت است.

۴. رمز «لا یبالی»؛ تولد «شجاعت نفس» و «ملکه استقامت»

جمله طلایی «ثُمَّ لَا يُبَالِي أَ وَقَعَ عَلَى الْمَوْتِ أَمْ وَقَعَ الْمَوْتُ عَلَيْهِ» اوج این روایت است. امیرالمؤمنین (ع) می‌فرمایند: با این سه خصلت، انسان به مرحله‌ای می‌رسد که دیگر برایش فرقی نمی‌کند او به استقبال مرگ برود (شهادت در راه خدا) یا مرگ به سراغش بیاید (وفات طبیعی).

· این حال، نتیجه ملکه تقوا است. او نه از زندگی می‌هراسد (چون وظیفه‌اش ادا شده) و نه از مرگ (چون برای سفر آخرت توشه‌اش را بسته است).

· این همان منطق قرآنی است که می‌فرماید: «قُلْ لَنْ يُصيبَنا إِلاَّ ما كَتَبَ اللَّهُ لَنا هُوَ مَوْلانا» (توبه: ۵۱).

این حدیث، یک برنامه عملی کامل و کوتاه است: واجباتت را قضا نکن، حریمی برای گناه قائل شو، و خودت را به محاسن اخلاقی بیارای. این سه گام، ترس از مرگ را می‌زداید و تو را به عزّت و استغنا می‌رساند. اگر می‌خواهیم مانند مولا علی (ع) زندگی کنیم و شهادت‌گونه بمیریم، باید هر روز خود را با این سه معیار محک بزنیم.

📚 منابع اصلی حدیث:

· عيون أخبار الرضا (ع)، شیخ صدوق (ره)، ج ۱، ص ۲۹۷.

· الأمالی، شیخ صدوق (ره)، ص ۱۱۰.