بَعْدِي زَمَانٌ لَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ أَخْفَى مِنَ الْحَقِّ وَ لَا أَظْهَرَ مِنَ الْبَاطِلِ وَ لَا أَكْثَرَ مِنَ الْكَذِبِ عَلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ
🔹پس از من در روزگارى بر شما فراخواهد رسيد كه چيزى پنهان تر از حق، و آشكارتر از باطل، و فراوان تر از دروغ به خدا و پيامبرش نباشد.
📖خطبه 147نهجالبلاغه
امام علیه السلام در این کلام نورانی، تصویری از دوران «وارونگی ارزشها» را ترسیم میکنند که مفسران شیعه آن را بر دورههای مختلفی تطبیق دادهاند:
۱. «لَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ أَخْفَى مِنَ الْحَقِّ» (چیزی پنهانتر از حق نیست)
حق در اینجا یعنی ولایت اهل بیت علیهم السلام، معارف اصیل اسلام و عدالت. امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه «وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ» (سبأ: ۱۳) فرمودند: «حق همیشه غریب است و پیروانش اندکاند» [کافی، ج ۲، ص ۲۴۲]. در این دوران، حق آنقدر در غبار تبلیغات باطل و قدرتهای ظالم گم میشود که شناخت آن برای مردم عادی دشوار میگردد. اینجاست که «بصیرت» و «تمسک به ثقلین» ارزش پیدا میکند.
۲. «وَ لَا أَظْهَرَ مِنَ الْبَاطِلِ» (و چیزی آشکارتر از باطل نیست)
باطل در اینجا یعنی انحرافات اعتقادی، ظلم و فسق. در این دوران، باطل چنان رواج دارد که دیگر از انجام آن شرم نمیشود، بلکه «علنی» و «هنجار» میشود. این «امر به معروف» و «نهی از منکر» را برای مؤمنان دشوار میسازد. امام حسین علیه السلام نیز در خطبهای فرمودند: «مگر نمیبینید که به حق عمل نمیشود و از باطل بازداشته نمیشود؟» [تحف العقول، ص ۲۴۵].
۳. «وَ لَا أَكْثَرَ مِنَ الْكَذِبِ عَلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ» (و چیزی فراوانتر از دروغ بر خدا و پیامبرش نیست)
این اوج مصیبت است. «دروغ بر خدا و رسول» یعنی:
· تحریف قرآن و سنت: تفسیرهای غلط و مطابق میل قدرتمداران.
· جعل حدیث: نسبت دادن سخنان دروغین به پیامبر و ائمه برای توجیه ظلم یا منافع شخصی.
· فتوای بیعلم: کسانی که بدون علم، حرام خدا را حلال یا حلالش را حرام میکنند. امام باقر علیه السلام فرمودند: «بزرگترین دروغ، دروغ بر خدا و رسول است» [کافی، ج ۲، ص ۳۳۸].