فرهنگی

«چهار دهه رهبری خامنه‌ای عزیز، جامعه را به چنان سطحی رساند که پس از واقعه‌ی عظیم شهادتش، نِصابی تازه از بعثت ملّت ایران شکل گرفت.»

✍🏼 بخشی از پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) ـ ۱۴ خرداد ۱۴۰۵

«چهار دهه رهبری»

در این فراز، به استمرار و تأثیر بلندمدت رهبری در شکل‌دهی به فرهنگ، هویت و مسیر حرکت جامعه اشاره شده است. تعبیر «چهار دهه» بیانگر یک فرایند تدریجی و تمدنی است، نه صرفاً مجموعه‌ای از رخدادهای کوتاه‌مدت.

«بعثت ملت»

واژه «بعثت» در ادبیات قرآنی به معنای برانگیختن و ایجاد حیات و حرکت جدید است. قرآن کریم درباره رسالت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرماید:

«هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ…» (جمعه، ۲)

در ادبیات انقلاب اسلامی، «بعثت ملت» به معنای بیداری، خودآگاهی، احساس مسئولیت و آمادگی برای ادامه مسیر آرمان‌ها تفسیر می‌شود.

«نصاب تازه»

تعبیر «نصاب تازه» نشان می‌دهد که جامعه، پس از یک حادثه بزرگ، وارد مرحله‌ای جدید از بلوغ و مسئولیت‌پذیری شده است. مقصود از این عبارت، رسیدن به سطحی نو از آگاهی و حضور اجتماعی است.

نگاه به آینده

این فراز، بر این معنا تأکید دارد که حوادث بزرگ می‌توانند زمینه‌ساز تحولات عمیق اجتماعی شوند و ملت‌ها را به مرحله‌ای جدید از انسجام، خودباوری و حرکت رو به جلو برسانند.

منبع: پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره)، ۱۴ خرداد ۱۴۰۵.

 دعای رهبر انقلاب برای پیروزی نهایی و دستیابی ملت ایران به قله‌های پیشرفت و عظمت

«از خداوند قادر متعال مسئلت می‌کنم این ملّت بعثت یافته را به پیروزی نهائی و قلّه‌های باشکوه پیشرفت و عظمت، نائل فرماید.»

✍🏼 بخشی از پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت سی و هفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره) ـ ۱۴ خرداد ۱۴۰۵

«ملت بعثت‌یافته»

به‌کارگیری تعبیر «بعثت‌یافته» برای ملت ایران، اشاره به تحولی دارد که در اندیشه انقلاب اسلامی، با رهبری امام خمینی(ره) در جامعه پدید آمد؛ تحولی که از آن به بیداری، خودباوری و حرکت بر اساس ارزش‌های اسلامی یاد می‌شود. این تعبیر، یادآور مفهوم قرآنی «بعثت» به معنای برانگیخته شدن و خروج از غفلت به سوی هدایت و مسئولیت است.

«پیروزی نهایی»

در ادبیات انقلاب اسلامی، پیروزی صرفاً به معنای غلبه نظامی یا سیاسی نیست، بلکه دستیابی به اهداف بلند دینی، استقلال، عدالت، پیشرفت و حفظ هویت اسلامی را نیز در بر می‌گیرد.

«قله‌های باشکوه پیشرفت و عظمت»

این فراز، نگاهی آینده‌نگر دارد و بر استمرار حرکت ملت در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اقتصادی و معنوی تأکید می‌کند. «قله» در این تعبیر، نماد دستیابی به مراتب عالی پیشرفت و عزت ملی است.

آغاز و پایان پیام با دعا

همانند بسیاری از پیام‌ها و بیانات رهبر انقلاب، این فراز نیز با توکل و درخواست از خداوند متعال همراه است؛ رویکردی که نشان می‌دهد موفقیت‌های فردی و اجتماعی، در کنار تلاش و مجاهدت، نیازمند عنایت الهی است.

منبع: پیام رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت سی‌وهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره)، ۱۴ خرداد ۱۴۰۵.

●

💠نماز شب اول ماه محرّم 💠

 🍁پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: هر کس در شب اول محرم دو رکعت نماز بخواند 

🌟 در هر رکعت یک بار سوره حمد و یازده بار سوره توحید

و روز اول ماه را که اوّل سال است روزه بگیرد،

🔰گویا مانند کسی است که تمام سالش را به کار خیر مداومت داشته، و پیوسته تا سال بعد محفوظ مانده، و اگر بمیرد به بهشت می رود.

📗(بحارالأنوار، ج98، ص333 به نقل از اقبال الاعمال)

تفسیر آیه ۱۲ سوره توبه؛ چرا قرآن دستور مقابله با پیشوایان کفر را صادر کرد؟

 وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ

«و اگر پيمان‌هاى خود را پس از تعهدشان شكستند و در دين شما طعن زدند، پس با پيشوايان كفر بجنگيد؛ چرا كه آنان را هيچ پيمانى نيست، باشد كه بازايستند.» (توبه، ۱۲)

زمینه و شأن نزول آیه

این آیه در ادامه آیات آغازین سوره توبه نازل شده است؛ آیاتی که درباره مشرکانی سخن می‌گوید که با مسلمانان پیمان بسته بودند، اما پس از آن پیمان خود را شکستند و به دشمنی و تحریک علیه اسلام پرداختند.

در تفسیر المیزان، علامه طباطبایی بیان می‌کند که فرمان جنگ در این آیه، ناظر به کسانی است که دو ویژگی را با هم داشتند:

1. نقض عهد و پیمان‌شکنی؛

2. طعن و تعرض به دین و تحریک علیه جامعه اسلامی.

بنابراین، آیه درباره همه غیرمسلمانان نیست، بلکه درباره گروهی از دشمنان پیمان‌شکن و مهاجم سخن می‌گوید.

«وَإِنْ نَكَثُوا أَيْمَانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ»

«نکث» به معنای شکستن پیمان است. قرآن، وفای به عهد را یک اصل مهم می‌داند و پیمان‌شکنی را از صفات نکوهیده معرفی می‌کند. مراد از «أيمانهم» در اینجا، عهدها و پیمان‌هایی است که با مسلمانان بسته بودند.

«وَطَعَنُوا فِي دِينِكُمْ»

در مجمع‌البیان آمده است که مراد، عیب‌جویی، تمسخر و اقدامات خصمانه‌ای است که با هدف تضعیف دین و تحریک مردم علیه اسلام انجام می‌شد؛ نه صرف اختلاف عقیده یا گفت‌وگوی فکری.

«فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ»

«ائمه کفر» یعنی سران و رهبران جریان‌های کفر و دشمنی؛ کسانی که دیگران را به مقابله با حق فرا می‌خواندند. طبرسی در مجمع‌البیان، مصادیق آن را سران مشرکان قریش دانسته است که پیمان‌ها را نقض کردند و جنگ علیه مسلمانان را سامان دادند.

علامه طباطبایی در المیزان تصریح می‌کند که تعبیر «ائمه کفر» نشان می‌دهد هدف، مقابله با رهبران فتنه و تجاوز است، نه عموم مردم.

«إِنَّهُمْ لَا أَيْمَانَ لَهُمْ»

مقصود این است که آنان به پیمان‌های خود پایبند نیستند و عهد و سوگند نزد آنان ارزشی ندارد. از این‌رو، اعتماد به تعهداتشان بی‌فایده است.

«لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ»

هدف از این برخورد، انتقام‌جویی نیست؛ بلکه جلوگیری از ادامه تجاوز و بازداشتن آنان از دشمنی و فساد است.

جمع‌بندی

بر اساس تفاسیر معتبر شیعه، آیه ۱۲ سوره توبه حکم به جنگ با همه مخالفان عقیدتی نمی‌دهد، بلکه درباره گروهی از مشرکان سخن می‌گوید که:

پیمان خود را شکستند؛

علیه دین و جامعه اسلامی اقدام خصمانه کردند؛

رهبری جریان دشمنی را بر عهده داشتند.

ازاین‌رو، فرمان «فَقَاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ» ناظر به مقابله با رهبران پیمان‌شکن و متجاوز است، تا از ادامه فساد و دشمنی جلوگیری شود.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

> «لاتَطيبُ السُّكنى إلاّ بِثَلاثٍ: الهَواءِ الطَّيِّبِ و الماءِ الغَزيرِ العَذبِ و الأرضِ الخَوّارَةِ».

«زندگی جز با سه چیز گوارا نمی‌شود: هوای پاک، آب فراوان و گوارا، و زمینی نرم و حاصلخیز.»

منبع: تحف العقول، ص۳۲۰.

این روایت به عوامل اساسی رفاه و آرامش زندگی انسان اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که از نگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام، تأمین نیازهای طبیعی و محیطی، مقدمه‌ای برای زندگی مطلوب است.

۱. «الهَواءِ الطَّيِّبِ»؛ هوای پاک و سالم

هوای پاک، نخستین شرط زندگی سالم معرفی شده است. قرآن کریم نعمت‌های طبیعی را از نشانه‌های رحمت الهی می‌داند:

> «وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ» (انبیاء، ۳۰)

هرچند آیه درباره آب است، اما مفسران شیعه مانند علامه طباطبایی در المیزان، از آن به وابستگی حیات انسان به عناصر ضروری طبیعت یاد کرده‌اند. هوای سالم نیز از همین سنخ نعمت‌های الهی است که بقای زندگی به آن وابسته است.

۲. «الماء الغزير العذب»؛ آب فراوان و گوارا

قرآن کریم بارها آب را منشأ حیات معرفی کرده است:

> «وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً طَهُورًا» (فرقان، ۴۸)

در تفسیر نمونه آمده است که آب پاک و گوارا، یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی و اساس آبادانی جوامع انسانی است. تأکید امام صادق(ع) بر فراوانی و گوارایی آب، نشان‌دهنده اهمیت امنیت آبی در زندگی انسان است.

۳. «الأرض الخوّارة»؛ زمین نرم و آماده کشت

«خوّارة» در لغت به زمینی گفته می‌شود که نرم، حاصلخیز و قابل بهره‌برداری باشد. چنین زمینی امکان کشاورزی، تولید غذا و آبادانی را فراهم می‌کند.

قرآن کریم نیز به زنده شدن زمین و رویش محصولات به عنوان نشانه‌ای از قدرت و رحمت خداوند اشاره می‌کند:

> «فَأَحْيَيْنَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا» (فاطر، ۹)

بر اساس تفاسیر شیعه، آبادانی زمین و بهره‌برداری صحیح از آن، از نعمت‌های بزرگ الهی و زمینه‌ساز رفاه جامعه است.

جمع‌بندی

این حدیث نشان می‌دهد که اسلام، زندگی مطلوب را تنها در امور معنوی خلاصه نمی‌کند، بلکه سلامت محیط زیست، دسترسی به آب سالم و وجود منابع طبیعی مناسب را نیز از پایه‌های آسایش انسان می‌داند. از نگاه امام صادق علیه‌السلام، جامعه‌ای که از هوای پاک، آب گوارا و زمین حاصلخیز برخوردار باشد، زمینه مناسب‌تری برای رشد مادی و معنوی خواهد داشت.

منابع:

تحف العقول، ص۳۲۰.

قرآن کریم: سوره انبیاء، آیه ۳۰؛ سوره فرقان، آیه ۴۸؛ سوره فاطر، آیه ۹.

علامه طباطبایی، تفسیر المیزان.

آیت‌الله مکارم شیرازی، تفسیر نمونه.