فرهنگی

دنیایی که انتظارش را می‌کشیم! توصیف خیره‌کننده امام صادق(ع) از نعمت‌های بی‌کران دوران ظهور

آیا می‌دانید در دوران طلایی ظهور حضرت مهدی(عج)، زندگی چگونه خواهد بود؟ امام صادق(ع) در روایتی باشکوه، گوشه‌ای از آن روزگار پربرکت را این‌گونه ترسیم می‌فرمایند:

“قائم ما هنگامی که قیام کند، زمین به نور پروردگارش روشن می‌شود… و زمین، گنج‌هایش را آشکار می‌کند، تا آنجا که مردم، آن گنج‌ها را روی زمین می‌بینند.”

اما این تنها بخشی از ماجراست. وفور نعمت و عدالت به حدی است که کلیه روابط اقتصادی و اجتماعی دگرگون می‌شود. امام(ع) در ادامه می‌فرمایند:

“و برخى از شما در پى کسى هستند که با رساندن مالى به او، حق خویشاوندى بگزارد و زکاتش را از او بپذیرد، ولى کسى را نمی‌یابد که از او بپذیرد، چرا که مردم با آنچه خداوند از فضل خویش، روزیشان کرده است، از چیزهاى دیگر بى‌نیاز شده‌اند.”

یعنی جامعه به چنان رفاه و غنایی دست می‌یابد که:

· کسی نیازمند نخواهد بود تا به او کمک یا زکات داد.

· خویشاوندی و ارتباطات، تنها بر اساس محبت و معنویت برقرار می‌شود، نه بر پایه کمک‌های مادی.

· تمامی ثروت‌های نهان زمین، در اختیار همگان قرار می‌گیرد.

این تصویر، تنها یک آرزو نیست؛ وعده قطعی خداوند است که به واسطه امام زمان(عج) محقق خواهد شد. این روایت به ما می‌آموزد که جامعه آرمانی اسلام، جامعه‌ای است که در آن فقر، محرومیت و رابطه‌های سودجویانه مادی ریشه‌کن می‌شود و زمین، تمامی برکاتش را برای بندگان شایسته آشکار می‌سازد.

منبع: الإرشاد، ج۲، ص۳۸۱.

سه گناهی که عقوبتشان در همین دنیا می‌رسد! (هشدار جدی)

در آموزه‌های دینی، برخی اعمال، چنان سنگین و ناپسند شمرده می‌شوند که وعده عذاب و عقوبت آنها حتی به دنیا نیز کشیده شده است. این یعنی فرد مجازات خود را دیر یا زود در همین زندگی می‌بیند.

یکی از مهم‌ترین و پرتأکیدترین مواردی که در این زمینه به آن اشاره شده، آزار پدر و مادر است. اهمیت نیکی به والدین تا جایی است که قرآن کریم در آیات متعددی، بلافاصله بعد از دستور به پرستش خداوند یگانه، به احسان به پدر و مادر امر می‌کند.

روایات اسلامی نیز با بیان‌های تکان‌دهنده‌ای بر این موضوع صحه می‌گذارند. پیامبر اکرم(ص) به صراحت می‌فرمایند: “سه گناه است که کیفرشان در همین دنیا می‌رسد و به آخرت نمی‌افتد: آزردن پدر و مادر، زورگویی و ستم به مردم و ناسپاسی نسبت به خوبی‌های دیگران” (أمالی المفید: ۲۳۷ / ۱).

در نقطه مقابل، برای خشنودسازی والدین، پاداش‌های عظیم معنوی وعده داده شده است. امام صادق(ع) می‌فرمایند: “اگر دوست داری خداوند بر عمرت بیفزاید، پدر و مادرت را خوشحال کن” (الزهد للحسین بن سعید: ۳۳ / ۸۷). حتی نگاه محبت‌آمیز به چهره والدین نیز به عنوان عبادت شمرده شده است (تحف العقول: ۴۶).

بنابراین، رعایت حقوق والدین و دوری از هرگونه آزردن خاطر آنها، نه تنها تکلیفی دینی، بلکه مصلحتی مهم برای همین دنیای ماست. همان‌گونه که امام صادق(ع) توصیه می‌فرمایند: با والدین با فروتنی و احترام کامل رفتار کنید و هرگز خود را برتر از ایشان نشان ندهید (الکافی: ۲ / ۱۵۸ / ۱).

 معیارهای یک حاکم ایده‌آل از نگاه امام علی(ع)؛ از عدالت تا خدمتگزاری

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها در جوامع، به ویژه هنگام انتخاب رهبر و مسئولان حکومتی، این است که “معیارهای یک حاکم خوب چیست؟". امام علی(ع) به عنوان الگویی برای حکمرانی عادلانه، در سخنان گهربار خود، ویژگی‌های حاکم شایسته را به روشنی ترسیم کرده‌اند.

ایشان در تعریفی موجز و پرمعنا، بهترین حاکمان را این‌گونه معرفی می‌کنند: “آن است که بیداد را بمیراند و دادگری را زنده سازد” (غررالحکم: ۵۰۰۵). این جمله، مبارزه با ظلم و احیای عدالت را به عنوان نخستین و برجسته‌ترین شاخصه رهبری خوب برمی‌شمارد.

نکته کلیدی دیگر، رابطه “حکومت” و “دین” است. حضرت امیر(ع) با بیانی ژرف هشدار می‌دهند: “هرکس حکومت خود را در خدمت دینش قرار دهد، هر سلطانی مطیع او شود؛ هر کس دینش را در خدمت حکومتش درآورد، هر انسانی در او طمع کند” (غررالحکم: ۹۰۱۶۹۰۱۷). بنابراین، حاکم واقعی کسی است که قدرت را ابزاری برای تحقق ارزش‌های الهی کند، نه آنکه دین را وسیله‌ای برای تثبیت قدرت خود سازد.

اما این حکومت عادلانه و دین‌مدار چه پاداشی دارد؟ امام علی(ع) می‌فرمایند: “هرگاه حکومت بر پایه‌های دادگری بنا شود و با ستون‌های خرد برپا گردد، خداوند دوستداران آن را یاری رساند و دشمنانش را تنها و بی‌یاور گذارد” (غررالحکم: ۴۱۱۸). این وعده، تأیید الهی را مشروط به استقرار عدالت و خردمداری در حکومت می‌داند.

در نهایت، معیار نهایی، رفاه و آسایش مردم است. ایشان خوش‌حال‌ترین حاکمان را کسانی می‌دانند که “مردم در روزگار او به نیکی زندگی کنند و عدالتش را در میان رعیّت خود بگستراند” (غررالحکم: ۳۲۶۱). نتیجه حکمرانی خوب، زندگی نیک برای آحاد جامعه و گسترش عدالت در همه سطوح است.

 هشدار قرآن به دانایان بی‌عمل! (تشبیهی تکان‌دهنده از سوره جمعه)

در مکتب اسلام، آموزش دانش به دیگران، مکمل فراگیری علم و بخشی از مسئولیت هر فرد آگاه است. دین ما کسانی را که حتی اندکی می‌دانند ولی آن را به دیگران نمی‌آموزند، نکوهش می‌کند؛ پس حال کسانی که گنجینه‌ای از دانش دارند ولی نه آن را منتشر می‌کنند و نه خود به آن عمل می‌نمایند، به مراتب وخیم‌تر است.

قرآن کریم در سوره جمعه، آیه ۵، با تمثیلی هشداردهنده، وضعیت این گروه را به روشنی ترسیم می‌کند:

«مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاةَ ثُمَّ لَمْ یَحْمِلُوهَا کَمَثَلِ الْحِمَارِ یَحْمِلُ أَسْفَارًا»

(ترجمه:مثل کسانی که [مسئولیت و آگاهی] تورات بر آنان نهاده شد، ولی آن را [به دوش] نکشیدند [و به محتوای آن عمل نکردند]، همچون درازگوشی است که کتاب‌هایی را حمل می‌کند [اما از محتوای آن بی‌بهره است]).

این آیه نشان می‌دهد که علم بی‌عمل و دانش بی‌انتقال، نه تنها ارزشی ندارد، بلکه صاحبش را به موجودی بی‌بهره از حقیقت علم تشبیه می‌کند؛ مانند حیوانی که بار کتاب بر پشت دارد، اما از محتوای آن هیچ نمی‌فهمد.

پیشوایان دینی نیز با بیان تشبیهات گویا، بر این خطر تأکید کرده‌اند:

· عالم بی‌عمل، مانند شمعی است که دیگران را روشن می‌کند، اما خودش می‌سوزد و از بین می‌رود.

· مانند گنجی است که در نهان باقی مانده و هیچ‌کس از آن بهره‌ای نمی‌برد.

· همچون سنگ بزرگی در مسیر آب روان است؛ نه خود از آن سیراب می‌شود و نه اجازه جریان آب را به دیگران می‌دهد.

· و مانند چاه فاضلاب است که از درون متعفن است.

این توصیفات به خوبی نشان می‌دهد که ارزش واقعی علم، در عمل به آن و انتشاریافتن آن در جامعه است. کسانی که دانش را نزد خود محبوس می‌کنند، در حقیقت هم به خود و هم به جامعه خیانت کرده‌اند و مشمول این هشدارهای جدی می‌شوند.

منبع:

کتاب دقایقی با قرآن،تألیف: حجت‌الاسلام محسن قرائتی، ناشر: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

 هشدار امیرالمومنین(ع) درباره حقیقت دنیا؛ تصویری که در قیامت خواهید دید!

امیرمومنان علی(ع) در توصیفی ژرف و هشدارآمیز، حقیقت دنیا را این گونه ترسیم می‌فرمایند: “دنیا سرایی است پر از بلا و رنج که به بی‌وفایی معروف است. احوال آن استمرار ندارد و ساکنان آن به سلامت نمی‌رسند و حالاتش دائما در حال تغییر و نوبت‌هایش متفاوت و متغیر است” (نهج‌البلاغه، خطبه ۲۲۶). این کلام، دنیا را جایگاهی ناپایدار، همراه با رنج و فریب معرفی می‌کند.

اما این هشدار در قیامت به تصویری عینی و تکان‌دهنده تبدیل می‌شود. در کتاب معراج‌السعادة آمده است که در روز قیامت، دنیا به شکل پیرزنی زشت‌روی، با چشمانی آبی و کبود، دندان‌هایی چون گراز، قیافه‌ای کراهت‌انگیز و چهره‌ای زشت مجسم می‌شود. از مردم پرسیده می‌شود: «آیا این پیرزن را می‌شناسید؟» و آنها با انکار می‌گویند: «پناه به خدا که ما او را بشناسیم!». سپس ندا می‌رسد: “این همان دنیایی است که به آن فخر می‌فروختید، به خاطرش به یکدیگر رشک می‌بردید، دشمنی می‌کردید، پیوند خویشاوندی را می‌بریدید و مرتکب بسیاری از گناهان می‌شدید.” (معراج‌السعادة، ص ۳۳۹).

سپس این دنیای مجسم‌شده را به سوی دوزخ می‌افکنند، در حالی که فریاد می‌زند: “پروردگارا! پس دوستان و پیروانم کجا هستند؟” و خداوند متعال فرمان می‌دهد که تمام دلدادگان و شیفتگان دنیا نیز به دنبال او به دوزخ فرستاده شوند (محجة‌البیضاء، ج ۶، ص ۱۰).

این روایت و تمثیل هولناک، درس بزرگ بی‌اعتباری دنیا و عاقبت شوم وابستگی به آن را فریاد می‌زند. دنیاداران مغرور نباید فریب ظواهر فانی را بخورند، چرا که این دنیا همواره در گذر است؛ پیش از ما در دست دیگران بود و به زودی از دست ما نیز بیرون خواهد رفت (در محضر امیرالمومنین(ع)، ج ۵، ص ۴۵۰). عبرت گرفتن از این حقیقت، کلید رهایی از دام فریبنده‌ی دنیاست.