فرهنگی

آینده از آن ماست؛ وعدۀ تخلف‌ناپذیر خدا

در میانۀ یک مبارزۀ طولانی و فرسایشی، چه چیزی جلوی ناامیدی را می‌گیرد؟ سرباز در خط مقدم، دانشمند در آزمایشگاه، یک ملت در برابر تحریم‌های چندین‌ساله، همه به یک سوخت حیاتی نیاز دارند: امید به نتیجه. اما نه یک امید مبهم و خیالی؛ بلکه یک اطمینان قطعی به پیروزی. خداوند این اطمینان را در لوح تقدیر تاریخ حک کرده است. این یک وعدۀ شفاهی نیست؛ یک سند مکتوب و تخلف‌ناپذیر است که در کتاب‌های آسمانی تکرار شده:

«وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ»

📖سوره انبیاء، آیه ۱۰۵

و به راستی، در زبور پس از تورات نوشتیم که زمین را بندگان شایسته‌ام به ارث خواهند برد.

خداوند در این آیه تأکید می‌کند که این وعده نه فقط در قرآن، بلکه در تمام کتاب‌های آسمانی پیشین نیز ثبت شده است. «زبور» کتاب حضرت داود و «ذکر» به معنای تورات حضرت موسی است. پس این یک خبر واحد نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از وعده‌های الهی در طول تاریخ است که همگی به یک نقطه ختم می‌شود: آینده از آنِ صالحان است.

یکی از شگفت‌انگیزترین کارکردهای قرآن، این است که دائماً به انسان چشم‌انداز می‌دهد. کلام وحی، دایرة دید انسان را از حصار تنگ زمان حال فراتر می‌برد؛ گاه او را به گذشته‌های دور می‌برد تا از سرنوشت پیشینیان عبرت گیرد و گاه به آینده‌های روشن پرواز می‌دهد تا مقصد نهایی را به چشم ببیند. قرآن نقشه‌راه رسیدن به آن قله‌های موعود است. خاصیت دیدن این چشم‌اندازهای واقعی آن است که در اوج سختی‌ها و مشکلات، به انسان قدرتی مضاعف می‌بخشد؛ درست مانند کوهنوردی خسته که با دیدن قله در افق، جانی دوباره می‌گیرد.

هر چه کار سخت‌تر، کمک الهی بیشتر!

این یک اتفاق استثنایی نیست؛ یک قانون است. پیامبر (ص) این قانون را این‌گونه بیان کرده‌اند: «تَتَنَزَّلُ الْمَعُونَةُ عَلَى قَدْرِ الْمَئُونَةِ»؛ کمک الهی به اندازه سختی کار نازل می‌شود.

اگر خدا تو را در خط مقدم یک نبرد، چه جنگ نظامی، چه تربیت فرزند و چه یک پروژه علمی قرار داده و بار سنگینی بر دوشت نهاده، مطمئن باش که کمک ویژه او هم حتماً در راه است. تو تنها نیستی و هیچ باری سنگین‌تر از توان واقعی‌ات بر دوشت نیست. فقط کافی است در نقش خودت بایستی، بقیه‌اش را او می‌رساند.

از طعنه و تمسخر دیگران دل‌شکسته‌ای؟ نماز مغرب را اول وقت بخوان و بعدش سر سجاده بگو: «خدایا! برای ایستادن روی باورم، کمکم کن.» بچه‌ات لجبازی دیوانه‌ات کرده؟ به‌جای اینکه سرش داد بزنی، همان لحظه از اتاق بیرون بیا، آب سردی به صورت بزن و زیر لب بگو: «خدایا! این امانت توست، صبرش را هم تو بده.» خبر شکست پروژه، تو را به مرز ناامیدی رسانده؟ به‌جای کوبیدن مشت روی میز، صندلی‌ات را بچرخان رو به قبله، چشم‌هایت را ببند و بگو: «من تمام شدم، حالا نوبت توست.»

صبوری که کوه و دریا در برابرش سر تعظیم فرود می‌آورند

امام حسین (ع) فرمود: «فقط با نگاه توست که دست‌وپازدن این قربانی شش‌ماهه را می‌شود تاب آورد!» یوسف (ع) گفت: «فقط تو باید رحم کنی که آدمیزاد از شرّ نفس اماره‌اش نجات یابد.» مادر شهید گفت: «فقط به‌خاطر تو بود که کنار تابوت پسرم قالب تهی نکردم.»

راست می‌گفتند. قلب همه‌شان مثل قلب من بود. بیشتر از هفتاد و اندی بار در دقیقه نمی‌تپید. در هر تپش بیشتر از هشتاد و اندی میلی‌لیتر خون پمپاژ نمی‌کرد و هیچ‌کدام بزرگ‌تر از یک دستِ مشت‌شده نبود؛ ولی کوه و دریا در برابر وسعت‌شان سر تعظیم فرود می‌آورد. صبوری هدیه‌ای بود که خدا به آن‌ها داده بود.

تجلّی این صبر آسمانی را در داستان مادر شهیدان جوادنیا می‌توان دید. وقتی در دیدار با امام خمینی، عکس‌ها را زیر چادر پنهان کرد و با امام این‌گونه بی‌نظیر گفت: «چهار تا پسرم را دادم که اشکت را نبینم.» این صلابـت، از توان یک مادر داغ‌دیده فراتر بود؛ صبر او، ترجمه زنده «وَمَا صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ» بود.

۵ نسخه قرآنی برای مواقعی که دلت شور می‌زند

قرآن فقط یک کتاب مقدس نیست؛ داروخانه‌ای است برای همه دردهای روحی ما. هر نام خدا و هر آیه قرآن، یک نسخه شفابخش برای رفع عوامل اضطراب است:

۱. وقتی از چیزی ترسیدی، به «حَسْبُنَا اللَّهُ وَيِعْمَ الْوَكِيلُ» پناه ببر. خداوند بعد از این آیه فرمود: «فَانقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ» (آل‌عمران/۱۷۳-۱۷۴).

۲. وقتی دچار مشکل شدی، ذکر یونسیه را بخوان: «لَّا إِلَٰهَ إِلَّا أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ الظَّالِمِينَ» که در آیه بعدی فرمود: «فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ الْغَمِّ» (انبیاء/۸۷-۸۸).

۳. وقتی دچار مکر و حیله دیگران شدی، به «وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ» پناه ببر که خداوند می‌گوید: «فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا» (غافر/۴۴-۴۵).

۴. وقتی دنیا و زینت آن را می‌خواهی، بگو: «مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» که خداوند بعدش فرموده: «فَعَسَىٰ رَبِّي أَن يُؤْتِيَنِ خَيْرًا مِّن جَنَّتِكَ» (کهف/۳۹-۴۰).

۵. کاسب هستی و فکروخیال چک و اجاره و بازار بی‌رونق، خواب را از چشمت گرفته؟ به کتاب روزی‌دهنده همه عالم برو، بگو «یا رزاق» و به «إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ» پناه ببر.

غصه نخور! هنوز می‌توانی همه چیز را درست کنی

شبیه عقب کشیدن فیلم‌ها روی دور تند، هنوز می‌توانی همه چیز را به روز اولش برگردانی. هنوز می‌توانی دفتر مشق‌های خط‌خورده زندگی‌ات را ورق بزنی و غلط‌ها را یکی‌یکی درست کنی. جای آن اخم‌های درهم‌رفته، لبخند بگذاری و توی آن گلدان‌های خشک‌شده کنار پنجره، حسن‌یوسف‌های تازه بکاری.

از حر بن یزید ریاحی که با یک توبه و شهادت، گناه عظیم بستن راه بر امام حسین (ع) را پاک کرد تا «حر انقلاب»، شهید شاهرخ ضرغام، تاریخ به ما آموخته که راه جبران همیشه باز است.

بعد از آن غفلتی که چند روزی در خصوص پدر و مادرت داشتی، می‌توانی با یک تماس بی‌مقدمه برای شنیدن صدایشان، دلشان را دوباره گرم کنی. بعد از آن غیبتی که پشت‌سر دوستت کردی، می‌توانی در خلوت نماز شب برایش دعا و استغفار کنی. بعد از آن حسادت زهرآلودی که به موفقیت همکارت داشتی، می‌توانی پیش‌قدم شوی و با یک هدیه، موفقیتش را صادقانه به او تبریک بگویی. فرصت را دریاب! منتظر آن شنبه نیامدنی نباش و همین حالا، با همین بهانه‌های ساده و کوچک، گردوغبار گذشته را از روحت بتکان.