فرهنگی

۴ قدم برای استقامت؛ از شعار تا عمل  

استقامت یک عضله است. اگر ورزشش ندهی، تحلیل می‌رود. اگر با وزنه‌های سنگین شروع کنی، پاره می‌شود. اگر رفیق همراه نداشته باشی، زود خسته می‌شوی. اگر «چرا»یت را گم کنی، در نیمه‌راه می‌مانی.

در بخش قبلی گفتیم که استقامت، رمز نزول فرشتگان و آرامش راهبردی است. اما سؤال اینجاست: چطور استقامت را در وجودمان نهادینه کنیم؟ چطور از آن دسته آدم‌هایی شویم که کمرشان زیر بار خم می‌شود اما به ابرو نمی‌آورند؟

اینجا چهار نسخه عملی برایت می‌پیچم:

۱. الگوبرداری کن

زندگی‌نامه علما،شهدا، دانشمندان و انسان‌های موفق را بخوان. ببین چگونه یک عمر پای یک حرف ایستادند تا به نتیجه رسیدند. شهید سلیمانی را ببین، شهید سنوار را ببین، دانشمندان هسته‌ای را ببین. این‌ها الگو هستند. الگو، سوخت استقامت توست.

۲. از کم شروع کن

عضله استقامت را با وزنه‌های سبک قوی کن.چهل روز بر یک عادت خوب مداومت کن؛ مثلاً خواندن پنج دقیقه قرآن هر روز، یا پیاده‌روی صبحگاهی. وقتی چهل روز بر یک کار کوچک ایستادگی کنی، برای کارهای بزرگ‌تر آماده می‌شوی. استقامت یک شبه به دست نمی‌آید.

۳. رفیق همراه پیدا کن

یک دوست هم‌مسیر انتخاب کن.برای استقامت بر یک کار خوب (مثل ورزش، یا نماز اول وقت، یا مطالعه) با هم قرار بگذارید و به هم گزارش دهید. همراهی، خستگی راه را کم می‌کند. پیامبر اکرم (ص) هم در سخت‌ترین لحظات، علی (ع) را در کنار خود داشت.

۴. «چرا» را جلوی چشمت بگذار

هدفت را بنویس و جلوی آینه بچسبان.هر وقت سست شدی، به آن نگاه کن و از خودت بپرس: «برای چه شروع کردم؟» اگر هدف بزرگ باشد، سختی‌ها کوچک می‌شوند. اگر بدانی برای چه می‌جنگی، هرگز خسته نمی‌شوی.

یک تمرین روزانه برای استقامت:

هر صبح که بیدار می‌شوی،قبل از شروع کار روزانه، یک دقیقه خلوت کن و بگو: «خدایا! امروز هم تو ارباب منی و من بنده تو؛ نه پول، نه رئیس، و نه هوای نفس. کمکم کن امروز فقط برای تو کار کنم.»

این را هر صبح تکرار کن. این یعنی اعلام موضع روزانه. این یعنی تجدید بیعت با ربوبیت الهی. این یعنی استقامت.

کمر زیر بار خم می‌شود اما به ابرو نمی‌آورند؛ روایت انسان‌های پوست‌کلفت تاریخ

گاهی دلمان می‌خواهد یک گوشه لم بدهیم و به باد بگوییم بوزد، به موج بگوییم بکوبد، به زندگی بگوییم هر طور می‌خواهی پیش برو. اما ته دلمان می‌دانیم این سبک زندگی، مال آدم‌هایی است که روزی هزار بار از ترس مرگ، خودکشی می‌کنند. همان‌هایی که با اولین نسیم، از راه برمی‌گردند و جهت عوض می‌کنند.

اما یک جای دنیا، آدم‌های دیگری هم زندگی می‌کنند. آدم‌هایی با پوست‌کلفت و سرسخت. کمرشان زیر بارهای سنگین خم می‌شود، اما خم به ابرو نمی‌آورند. طوفان برایشان شوخی است. خدا اینجور آدم‌ها را دوست دارد. خدا گفته بلند شو و افسار اسب چموش زندگی را محکم بکش.

چرا قرآن وقتی از کسانی می‌گوید که «رَبَّنَا اللَّهُ» را فریاد زدند، بلافاصله پای «استقامت» را به میان می‌کشد؟ مگر این یک جمله اعتقادی شخصی نیست؟ چرا باید برای یک باور قلبی هزینه داد؟

تاریخ با صدای بلند جواب می‌دهد: آری! گفتن «پروردگار ما خداست»، یک بیانیه سیاسی است. یعنی از این لحظه به بعد، ما فقط از یک قدرت دستور می‌گیریم و بقیه قدرت‌ها را به رسمیت نمی‌شناسیم.

فرعون نمرده است. آنکه فریاد زد «أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى»، در نیل غرق شد اما تفکرش زنده است. امروز هم فرعون‌هایی هستند که می‌خواهند حرف، حرف خودشان باشد. وقتی گروهی پرچم دیگری بلند می‌کنند، به آنان برمی‌خورد. دعوا بر سر «ربوبیت» و مدیریت جهان است؛ دعوایی جدی و خونین. انکار دشمن، یک خطای محاسباتی مرگبار است.

اما آخرش چه می‌شود؟ آیا ایستادگی جواب می‌دهد؟ آیا در برابر فرعون‌های تا بن دندان مسلح می‌توان تاب آورد؟

اینجاست که یک اتفاق غیبی می‌افتد. فرشتگان الهی پی در پی بر کسانی که استقامت کرده‌اند نازل می‌شوند. اما چه می‌آورند؟ اسلحه؟ پول؟ نه. آن‌ها قدرتمندترین سلاح جنگ‌های مدرن را تزریق می‌کنند: سلاح آرامش راهبردی.

«أَلَّا تَخَافُوا» (نترسید). دشمن همیشه با ترساندن از آینده حکومت می‌کند: اگر مقاومت کنید جنگ می‌شود، تحریم می‌شوید، منزوی خواهید شد. فرشتگان این سلاح را خنثی می‌کنند.

«وَلَا تَحْزَنُوا» (اندوهگین نباشید). سلاح دوم دشمن، پشیمان کردن از گذشته است: اگر سازش کرده بودید شهید نمی‌دادید، این همه هزینه نمی‌پرداختید، فرصت‌ها را از دست دادید. فرشتگان این ویروس را پاک می‌کنند و یادآوری می‌کنند که هیچ هزینه‌ای در راه خدا، خسارت نیست.

آری، این همان وعده الهی است. امروز آمریکا با آن همه هیبت ابرقدرتی، در چشم ملت‌ها ریخته شده و ملت‌ها بیدار شده‌اند. عامل اصلی این بیداری، شما بودید؛ شما که قیام کردید، ایستادید، انقلاب کردید، حرف حق زدید و پای آن ایستادید.

تاریکی‌ها ماندگار نیستند؛ صبح نزدیک است

تاریکی‌ها ماندگار نیستند. هر وقت دلت از ظلم دنیا گرفت، یاد قول قطعی خدا بیفت: پایان شب سیه سپید است. قرآن کریم با صراحت به این حقیقت اشاره می‌کند که پس از هر سختی، آسانی قرار دارد:

«فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا * إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا»

📖سوره شرح، آیات ۵-۶

پس به‌درستی که با سختی، آسانی است * یقیناً با سختی، آسانی است.

تکرار این جمله در دو آیه پیاپی، نشان‌دهنده تأکید ویژه خداوند بر این وعده است. گویی خدا می‌خواهد به ما اطمینان دهد که هیچ تاریکی بی‌پایان نیست و پس از هر شب طولانی، صبحی روشن در راه است.

آینده بی‌برو‌برگرد مال خوب‌هاست. به امید آن روز روشن، آستین‌ها را بالا بزن و با فساد بجنگ و با اشک و دعا، مسیر آمدن وارث حقیقی زمین را هموار کن. این نوید را خدا در قرآن به مستضعفان داده است: «وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ»

📖سوره قصص، آیه ۵

و ما اراده کرده‌ایم که بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان زمین قرار دهیم.

مبادا دشمن را فراموش کنی

خاکشان را از چنگ سرخپوستان درآوردند و با زور بازوی برده‌ها آبادشان کردند. با سم نارنجی مردم ویتنام را به کام مرگ کشاندند و با بمباران اتمی، ده‌ها هزار نفر از مردم هیروشیما و ناگازاکی را کشتند. عراق و افغانستان را به خاک سیاه نشاندند و فلسطین و لبنان را تباه کردند.

هوشمندی حضرت روح‌الله اگر نبود، چه بسا هنوز فریب دستکش مخملی همان «شیطان بزرگ» را می‌خوردیم. باید یک تسبیح نو بردارم و مدام این‌ها را مثل ذکر زمزمه کنم. باید آن قدر تکرارشان کنم تا دشمن را فراموش نکنم. تا یک موقع با دیدن آن لبخندهای سفید و کت‌وشلوارهای آهارخورده، پنجه‌های خون‌آلودشان را از یاد نبرم.

با شعار «آزادی زن»، زنان را از خانه به کارخانه‌ها کشاندند تا نیروی کار ارزان‌تری داشته باشند و امروز همان‌ها با شعار «دفاع از زنان»، هزاران زن و کودک بی‌گناه را در غزه تکه‌تکه می‌کنند. با شعار «مبارزه با تروریسم»، داعش را به جان منطقه ما انداختند تا خودشان به چاه‌های نفت برسند. با شعار «پیشرفت علم»، دانشمندان هسته‌ای ما را ترور می‌کنند. یک الگوی تکراری: نقابی زیبا از مفاهیم مقدس، و خنجری زهرآلود در پشت آن.

مهندسی تغییر: از مخالف، دوست بساز

وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ (فصلت: ۳۴) نیکی و بدی یکسان نیست. [بدی را] با بهترین شیوه دفع کن؛ [با این برخورد متین و نیک] ناگاه کسی که میان تو و او دشمنی است [چنان شود] که گویی دوستی نزدیک و صمیمی است.

امروزه در جامعه، برخی تنش‌ها بالا گرفته است و بر خلاف دستور مقام معظم رهبری، گروهی، با برخوردهایشان در فضای مجازی و واقعی، عملا خط تفرقه را دنبال می‌کنند. این در حالی است که قرآن کریم به مؤمنان دستور داده است که به گونه‌ای عمل کنید و طوری حرف بزنید که مخالفان را جذب کنید و به جبهه حق متمایل سازید تا کم کم به جبهه حق درآیند.

چگونه؟ بدی آنان را به بهترین شکل ممکن دفع کنیم. نه این که بدی آنان را با بدی پاسخ دهیم. بلکه باید بدی آنان را با خوبی پاسخ دهیم. فطرت هر انسانی در برابر خوبی تسلیم است.

مخالف را، با اخلاق نیکو و زبان نرم و استدلال و منطق لطیف با قلبی برادرانه و متواضعانه و تنها و تنها برای خدا، جذب کنیم. این آیه می‌فرماید اگر از این شیوه استفاده کنید، هر کسی که با شما دشمن باشد، به یک دوست صمیمی تبدیل می‌شود.

اگر می‌خواهیم لکه ننگ بی حجابی را از جامعه پاک کنیم، راهش همین است: گفت‌و‌گوی دلسوزانه. اگر می‌خواهیم دانشجوی عزیزی را که با دیدگاه ما مخالف است، نسبت به نظام و انقلاب و اسلام متمایل سازیم، راهش گفت‌وگوی رحیمانه است. اگر می‌خواهیم جذب حداکثری داشته باشیم با زبان خوش، مودبانه و نرم و در عین حال محکم و نوآورانه و مبتنی بر اصول. حتی با همین روش، می‌توانیم مخالفان نظام در خارج از کشور را به جبهه حق متمایل سازیم.

چرا برخی، برخلاف سبک زندگی قرآن کریم، با سخنان تیز و تند و با متن‌های بی‌ادبانه و خارج از فرهنگ اسلامی- ایرانی، هر کسی را به تیغ نقد از جبهه حق خارج می‌کنند؟ با این رویه، آیا کسی، جز خودشان باقی می‌ماند؟ بیایید همه دست در دست یکدیگر، با مهربانی و محبت و زبان عاطفی، بر اساس همین روش قرآنی، جذب حداکثری داشته باشیم.