.
‼️ بـارانـی از تـرس!
📡برنامهی دشمن در فتنهها
#امام_علی_علیه_السلام :
✧ «فَأَرَادَ قَوْمُنَا قَتْلَ نَبِيِّنَا وَ اِجْتِيَاحَ أَصْلِنَا وَ هَمُّوا بِنَا اَلْهُمُومَ وَ فَعَلُوا بِنَا اَلْأَفَاعِيلَ وَ مَنَعُونَا اَلْعَذْبَ وَ أَحْلَسُونَا اَلْخَوْفَ…:
⁘ قوم ما، قریش بر آن شدند كه پيامبرمان را بكشند و ريشهمان را بركَنند.
و در اين راه چه تصميمها كه نگرفتند و چه كارها كه نكردند!
زندگى خوش را حراممان كردند، فضاى بودنمان را به ترس و وحشت آكندند…»
◌ وقعة صفّين: ص ۸۸
✍️ تصور کنید ابرها، بارانی از قطرات بسیار ریز اما پرتعداد را به طور دائمی از همهسو فرو بریزند
چندانکه به هر سمت که بنگری، چیزی جز نم و قطرات باران نبینی، هیچ نشانهای از خشکی در اطرافت نباشد.
‼️ گویا در کُرهای از نمهای باران احاطه شدهای و هیچ رخنهای برای خروج از کُرهی رطوبت نمییابی.
📋 امیرالمؤمنین با این استعاره زیبا (أَحْلَسُونَا اَلْخَوْفَ) میخواهند بفرمایند که قریش همه عناصر ریز و درشت ترسساز را به کار گرفته بود و «برنامهریزی» کرده بود که با «تولید دائمی و بیوقفهی ترسهای ریز و درشت اما همافزا و متراکم» در هالهی فرارناپذیری از ترس، ما را به انفعال بکشاند.
₪ برای مقابله با این «کُرهی شیشهای خوف» باید با «تولید جسارت» و اعتماد به نفس، آن را شکست.
✧ إذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِيهِ فَإِنَّ شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْه.
⁘ اگر از كارى هراس دارى ، خود را در آن بينداز؛ چرا كه دلهره و هراس [از خطر] از خودِ خطر، دشوارتر است .
(نهجالبلاغه، حکمت 166)
تحلیل مفهوم «احلاس الخوف» به مثابه یک استراتژی دشمن:
امیرالمؤمنین علیهالسلام در فرازهای نقلشده از «وقعة صفّین» (ص۸۸)، به روشنی یکی از دقیقترین برنامههای دشمن را ترسیم میکند: «أَحْلَسُونَا اَلْخَوْفَ». واژه «احلاس» از «حَلَس» به معنای درآمیختن کامل و احاطهی چیزی به چیزی دیگر است. قریش با طراحی هدفمند، همه عناصر کوچک و بزرگ ترسآفرین را به کار گرفتند تا پیامبر و اصحابش را در «کرهای از ترس» محصور کنند.
این استعارهی زیبا نشان میدهد که دشمن، فقط به جنگ نظامی یا تهدید آشکار اکتفا نمیکند؛ بلکه با «تولید دائمی و بیوقفه» ترسهای ریز (تهدیدهای امنیتی، تحریم، فشار روانی، شبههافکنی، و انزوای سیاسی) سعی در فلج کردن اراده طرف مقابل دارد.
این نگاه، دقیقاً با آنچه امروز «جنگ شناختی» و «مدیریت ادراک» نامیده میشود، همخوانی دارد. دشمن میخواهد فضا چنان پر از نمِ «شاید»، «نکند» و «اگر» شود که هیچ «خشکیِ» امنی برای تصمیمگیری باقی نماند.
راهکار شکست کره ترس؛ تولید جسارت و ورود به میدان:
در برابر این محاصرهی خوفانگیز، امیرالمؤمنین علیهالسلام در حکمت ۱۶۶ نهجالبلاغه نسخهای دقیق ارائه میدهد: «إِذَا هِبْتَ أَمْراً فَقَعْ فِيهِ فَإِنَّ شِدَّةَ تَوَقِّيهِ أَعْظَمُ مِمَّا تَخَافُ مِنْه». یعنی اگر از کاری هراس داری، خود را در آن بینداز؛ زیرا ترس و دلهره از خطر، خود از خودِ خطر دشوارتر است. در منطقِ «مقاومت»، رمز گشایش، «تولید جسارت» و «نفوذ در لایه ترس» است. ترس هنگامی سلطه مییابد که انسان از رویارویی بگریزد؛ اما وقتی با محاسبه و شجاعت وارد آن فضا شود، میبیند بسیاری از آن تهدیدها «شبح» بودهاند. از نگاه شیعه، «توکل بر خدا» و «ایمان به نصرت الهی» دو عنصر اصلی تولید این جسارتاند.
پیروزی جبهه مقاومت در عرصههای مختلف (مقابله با تحریم، جنگ نیابتی، و ترور شخصیتها) نمونهای از همین روش است: ورود هوشمندانه به همان فضایی که دشمن میخواست با تزریق ترس، از آن فراری دهد. بنابراین مقابله با «باران ترس»، نه با انفعال و انتظار، بلکه با «اقدام جسورانه و برنامهریزی شده» میسر است.